Léim go: [ A | B | C | D | E | F | G | I | L | M | N | O | P | R | S | T | U | Ainmneacha ]

GLUAIS ALBANACH - ÉIREANNACH

le Ciarán Ó Duibhín; an leagan seo, 2005/03/05.

Liostaí iad seo a cuireadh le chéile le cuidiú le léightheoirí a bhfuil Gaedhilg na hÉireann acu ciall a bhaint as píosaí áiride i nGaedhilg na hAlban a foillsigheadh ar an pháipéar "Lá". Tá eadar phrós agus amhráin ar na píosaí seo.

Tá rogha na bhfocal bunuighthe go hiomlán ar na píosaí seo, agus 'siad na ciallanna a fuarthas ionntu a bheirtear. Mar sin de, chan míniú iomlán ar na focla Albanach a gheobhfar thíos; ach nuair a thig Éireannach ar fhocal acu seo le linn a léightheorachta, agus mura dtuigeann sé é, ba chóir go mbéadh sé ina chuidiú aige na leaganacha Éireannacha, a gheobhaidh sé thíos, a thriail ina áit.

I gcás focail Éireannaigh, a n-athruigheann a chruth nó a bhrigh ó chanamhaint go canamhaint de chuid na hÉireann, 'sé an cruth Ultach a gheobhfar air thíos, agus 'sé an chiall Ultach is cóir a thuigbheáil as. An litriú iomlán a chuirtear in úsáid, nach gclaonann le foghraidheacht canamhaint Éireannach ar leith.

Cuirfear fáilte roimh cheartacháin agus roimh fhocla breise.

Tá an chuid is coitcheanta de na focla i gceann-litreacha. Má tá tú eolach ortha seo, ní minic a bhéidh ort an foclóir a fhaireadh anuas.

ÀBHAIST: gnáthach
àbhaisteach: coitcheanta, gnáthach
acarsaid: leabaidh ancaire
ACHADH: páirc
achlais: bacán láimhe
adagaich: deán stucaí de
air 'adagachadh: ina stucaí
ADHAR: aer
AIR ADHART: ar aghaidh
adhartach: ráthamhail, forásach
adhartas: dul ar aghaidh
agh (iol. aighean): bearach
ÀICHEADH: séanadh
aicheamhail: éiric (athghabhail)
AIDICH (a.br. aideachadh): aidmhigh
àigh: ádh, áthas, pléisiúr, sult
aighear, aighearachd: áthas, sonas
AIGHEARACH: aerach
àile: aer; feochán
àileadh: boladh
àilean: léana, magh
b'àill: ba mhian
àilleag: seod
àilleis: iarraidh
aimheal: brón
AIMHREIT: imreas
aimsireil: saoghalta
aingidh: droch-dhuine
AINMEIL: cliúiteach, iomráidhteach
ainreiteach: trodach
air leis: dar leis
tabhair an aire: tabhair fá dear
àireachan: aodhairí
ÀIREAMH: uimhir
airidh: aire
ÀIRIGH: buaile shamhraidh
àirne: ára
ÀIRNEIS: trioc
AIRTNEUL: buaireamh
airtneulach: claoidhte
AISEAG: bealach farraige, caolas fairrge eadar dhá thalamh; cumas snàmha
aisigeadh: seachadadh
aisridh: áitreabh
aiste: seifteamhlacht
b'AIT: ba deas
àiteach: comhnaidhe a dheánamh; curadóireacht, treabhadh
àiteachadh: áitiú, comhnaidhe
aiteal: radharc, spléachadh
aiteamh: coscairt, leaghadh
A DH'AITHGHEARR: go luath, gan mhoill
AITHISG: tuairisc
àithn: ordaigh
aithrichean: aithreacha
àlaich: tar chun cinn
Albais: Lallans
allaban: fanaidheacht, seachrán, trioblóid
ALLT (iol. uillt): sruthán
alltan: sruthán
alt: staid
àmail: in am
AMAS: cuspóir
amasach: aimsitheach
AMHACH: muineál
amhradh: mairgneach
anabarr: cuid mhór
ANABARRACH: iongantach
anail: anál
ANAMOCH: mall; coineascar
ANART: lín-éadach, tais-éadach
ANN AN: i
annas: rud as an choitcheantacht
ANNASACH: aistidheach, neamh-choitcheanta
annsail: ansa
ànrach: seachránaidhe
ànradh: anró, stoirm; coiscriú
ànradhach: géibheannach
aobharaich (a.br. aobharachadh): tuill, bí ina chúis le
AODACH: éadach
AODANN: éadan
as aogais: in easpa
aogas, aogasg: aghaidh, gnúis
aoidh: aoibh
aoidheil, aoigheil: cineálta, forbhfáilteach
aoirneagan: únfairt
aom: bheith thart
aonach: gearr-anáil
as aonais: ina easpaidh
as an aonais: gan iad
aon-fhillteach: dáiríre, soineanta
AORADH: adhradh, paidreacha
aotrom: éadrom
aotromach: faoiseamh
ar-a-mach: éirí amach
ar leam: dar liom
ÀRACH: tógáil; páirc catha
àraich: tóg
ÀRAIDH: áirid
àrainneachd: timpeallacht
àr-a-mach: éirghe amach
àrdan: bród, uabhar
ARMAILT: arm
ÀRMANN: laoch
arraban: géibheann
aslachadh: impí
ASTAR: achar, fad; astar
AT: fás mór
ataireachd: suathadh
athar (adhar): aer
ATHARRACHADH: éagsamhlacht

BAD: doire, ball, tamhnach; áit
am bad: i ngreim
anns a' bhad: láithreach
badag: punann
BÀGH: báigh
baideal: bábhdhún
baidealach: néaltach; fairsing
bàirlinn: fógra, gairm chúirte
BALACH, balachan: gasúr
ball-coise: liathróid, peil
a bhàn: síos, anuas
bana-bhuidseachd: asarlaidheacht ban
bana-bhuidseach: bean asarlaidheachta
bana-chleasaiche: ban-chleasaidhe
bànag: griolsa éisc
banalaiche: bean fuaghála
BANARACH: cailín na mbó
bann: banda, rud a cheangligheas
balach: gasúr
bannal: cuideachta
barail-ghabhail: pobal-bhreith
BÀRD: file
bàrdachd: filíocht
BHÀRR: de bharr, ar bharr
barrach: barra crann
BARRACHD: tuilleadh
a bharrachd air: comh maith le, sa mhullach ar
barraichte: ar dóigh, thar bárr
bata (iol. bataichean): bata
BÀTA (iol. bàtaichean): bád
bàta-aiseig: bád farrantóireachta
bàta-smùid: galtán
bàthaich: bóitheach
BATHAR: earraí
BEACHD: baramhail, rún, intinn, tuigse
tha e am beachd: tá rún aige
gabhail beachd: smaointeadh, faire, tabhairt fá dear
beachdaich (a.br. beachdachadh): deán machtnamh, smaoitigh
beadradh: peataireacht
bean (a.br. beantain): bain
bearradaireachd: conspóid
bearradh: binn
BEART (gin. beirte), beart-fhighe: seol figheadóireachta
BEARTACH: saidhbhir
beartas: saidhbhreas
a' tighinn BEÒ air: ag ithe
beòlach: aibhleogaí beo
BEÒ-SHLÀINT: slighe beatha, teacht i dtír
beothach: beathach
beubanachadh: coscairt
beud: caillteanas, dochar, truaighe
BEUL (tabh. beòil): béal
beul-aithris: béaloideas
BIAN: craiceann, seithche
bidean: beanglán
bigeanan: sicíní
bilean (iol.): beola
bile: imeall
binn: breitheamhnas
bioda: barr cnoic
biodag: miodóg
biogarra: lom, gann
BIRLINN: long iomartha
bìth: ciúin
á BITH: as
BITHEANTA: coitcheanta, gnáthach, minic
sa bhitheantas, am bitheantas: de ghnáthach
BLÀR: cath, páirc chatha, caorán
BLÀTH: te; bláth
blàths: teas; caradas, cion
bleith: meil
blian: bánaigh; bolg
bliochd: bainne
bobag: cara cléibh
bòcan: taidhbhse
BODACH: seanduine
bodhaig: corp
bodhainn: gnaoidh
bogha: builg
boicionn: craiceann
BÒIDHCHEAD: áilleacht
BÒIDHEACH (breis. bóidhche): deas
bòidich: mionnaigh
bòilich: gaotaireacht, mórtas
boillsge: splanc
boillsgeach: lonrach
boillsgeadh: soillsiú
boinne: deor; sruth
BOIREANNACH: bean
boiteag: péist, cnuimh
boitean: beart
boltrach: smailc (as píopa)
BONNACH: bonnóg
botach: portach
bòtainn: bróg
both: crith, gluaiseacht
botul bodaich: leath-bhuideál
brà: bró
braghadair: craos tineadh
braidean: gadaidhe
bràighe: malaidh, éadan, cnoc; príosúnach
braise: boirbe
braosg: béal cam
BRAS: borb, garbh, tobann
brath: buntáiste éagórach
brathadh: fealladh
BRÀTHAIR (iol. bràithrean): deartháir
breab: cic
breac-an-t-sìl: glasóg
breacaist: bricfeasta
breacan: breacán, tartan
breisleach: mearbhall
'na bhreislich: fríd a chéile
BRIATHAR: focal
bricean-beithe: bricín beatha
BRÌODAL: cainnt, mealladh, labhairt bhinn
BRIOGAIS: bríste
bris(t)eadh-dùil: mealladh, díomá
bris(t)eadh na faire: briseadh an lae
brocair: sealgaire
brogach: stócach
bròinean: duine brónach
am broinn: i lár
bronnach: ramhar
brosgul: cainnt mholtach amaideach
brù: bolg
BRUADAR: aisling, brionglóid
bruaillean: trioblóid
brùchdaich: borraigh, pléasc, brúchtaigh
bruich: bruith
am bruid: faoi bhrú
BRUIDHINN (gin. bruidhne): cainnt, labhairt
bruthach: bruach, malaidh
bruthaist: bróis
BUACHAILLE: aodhaire
buaidh: tionchar
buaile (iol. buailtean): buaile samhraidh; cró
buain: bain
buaireadh: trioblóid
buaireas: trioblóid
buaireasach: garbh, corruightheach
buairte: buartha
bualan: grún-lus
buanaiche: buanaidhe
buannachd: buntáiste, leas, tairbhe
buannachdail: tairbheach
buannaich: buaigh, bain amach
buidhinn: baint
buileach: go díreach, baileach
buileachadh: pronnadh
buinne: sruthán
bun-stéidh: bunadhas
bunait: dubhshraith
BUNTÀTA: preáta
buntàta pronn: preátaí brúighte
bùrach: tochailt
BÙRN: uisce
BÙTH (iol. bùithtean): siopa

cabar: maide
cabar féidh: adharca carrfhiaidh
cabhadh: cáitheamh, ráthach sneachta
CABHAG: deifir, scaoll
cabhsair: camhsa
CÀCH: gach duine eile, duine ar bith eile
cachaille: geafta
CADAL: codladh
CAGAILT: teallach
cagarsaich: cogarnach
caibeal: teampall
CHAIDH: chuaidh
chaidh a dhèanamh: rinneadh é
caidir: muirniú
caigeann: péire
CÀIL: a dhath; goile
CAILEAG: cailín
CAILLEACH: seanbhean
càir: cuir
cairear: cuirtear
caisg: cosc
caismeachd: máirseáil
caisreagan: dlaoidhte
caithream: fuaim lúthgháireach
cala: caladh
calanas: sníomh
CALL: caill
air chall: caillte
oidhche-Challainn: oíche na sean-bhliana
calltuinn: coll
calman: colm
càm: leith-shúileach
camhanaich: breacadh an lae
CÀNAIN: teangaidh
caob: greim fiacal
caobhan: ráidhsí
caoch (cuthach): cubhar
CAOCHAIL: básuigh
caochan: sruthán
CAOCHLADH: athrú; éagsamhlacht
caoinich: triomaigh
caomh: cara
bu CHAOMH: ba mhian
caomhag: cailín
caonnag: troid
caoran: móin
fó'n chaothach: ar mire
CAR, CARAN: rud beag, giota; casadh, cor, tionntódh
car: measartha
car a thoirt as: cleas a imirt ar, bob a bhuaileadh ar
car tamuill: tamall beag
car a' mhuiltein: tionntódh iomlán
car fada: tamall fada
car greis: ar feadh tamaill bhig
car tacan: tamall beag
car tiota(in): ar feadh bomaite
a' car mu'n cuairt: ag tionntódh thart
dul an caraibh: dul i ngleic le
CÀR (iol. càraichean): carr
CARACH: cleasach
carachd: cleasacht
CÀRADH (a.br. càrachadh): adhlacadh, uaigh; cóiriú; cinneamhaint
air a chàradh, air a chàrachadh: curtha i dtalamh
caraich (a.br. carachadh): corraigh
caraid: cara
càraid: lánamhain
CARBAD: carr, cóiste
carrachan: cineál éisc
carragh-chuimhne: cloch chuimhne
CARSON: cad chuige
CAS (iol. casan): cos
cas: gasta
cas bhacaidh: truisleadh, moill
cas mu seach: in aimhréidh
cas-rùisgt: costarnocht
cathag: cág
CATHAIR: cathaoir
càthar: caorán
ceairsle: ceirtlín
ceana: ca háit
ceann-iùil: treoraidhe
ceann-teagaisg: adhbhar cainnte
ceann-uidhe: ceann scríbe; tighearna
ceannsal: smacht
cearb: sciorta
cearbach: amhlánta, anásta
ceardach: ceárdcha
cèarrag: ciotóg
ceasnachadh: ceastóireacht
CEASNAICH: ceistigh
ceirsle, ceirtle: ceirtlín
ceò: toit; ceo
ceòban: ceobhrán
ceòbanach: ceobhránach
ceòlradh: spiorad an cheoil
ceum: siubhail trasna
CEUTACH: deas, dóigheamhail
a chum: chun
ciabhadh: cur as riocht
ciabhag: ciabhóg
cian: fada ó shoin, fada ar shiubhal
cianail: uaigneach; cumhaidheamhail
CIANALAS: cumhaidh
ciar: tráthnóna
ciatach: deas, aoibhinn, ciallmhar, foirbhthe
CINN, cinnich (a.br. cinntinn): fás, teacht ar aghaidh; deán cinneadh
cinntinn: teacht chun cinn
CÌOBAR: aodhaire
ciogailteach: eagalach
(bh)o CIONN bliadhna: bliadhain ó shoin
a chionn gur: cionnas gur
ciorramachadh: leonadh
cìs: mál
fo chìs: faoi dhaoirse, buartha
CISTE: bocsa; cónair
ciste laighe: cónair
ciùil (gin.): ceoil
CLACH: cloch
clachair: saor cloiche
CLACHAN: baile beag, toighthe
clacharan: clochrán
clach-mheallain: cloch-shneachta
CLADH: reilig; pór
cladhaich (a.br. cladhach): tochail
cladhan: clais, deán
CLAISNEACHD: éisteacht
CLÀR: ceirnín
Clèireach: Preisbitéarach
cleith: ceil, cur i bhfolach
clì: cearr; clé
cliar: cléir
cliathach: cliathán
cliathaich: taobh
CLIS: cliste, gasta
clisg: clis
CLOBHA: maide briste
CLÒDH: bréidín, éadach
CLÒIMH: olann
closach: ablach, conablach, corp
cluain: léana
cluaineag: páirc bheag
cluan: cúl
cluaran: fothannán
CLUASAG: ceann-adhairt
cnàmh: lobh, feoigh
cnap-starra: bac
cnèadachadh: muirniú
cnocain: cornadh
cnocan: ceirtlín
CO: cé
cóbhragach: cáitheadh
CO-DHIÙBH: cé aca; ar scor ar bith
CO-DHÙIN: deán amach
co-dhùnadh: cinneadh; deireadh, scor
CO-FHARPAIS: comórtas
coibhneas: cineáltas, carthannas
COIBHNEIL: cáirdeamhail, cineálta, laghach
coigreach: stráinséar
còileanta: coimhlíonta
coilleagan: ruacáin
coimeas: comparáid, leithéid
coimheach: coimhigheach
coimhthional: pobal
coingeis: cuma
còinneach: caonach
COINNEAMH: cruinniú
mu choinneamh: os coinne
COINNICH (a.br. coinneachadh): cas le, tar le chéile, cruinnigh le chéile
coinnleinean: polláirí
còir (iol. còraichean): ceart
AIR CHOIR-EIGINN: éighinteacht
coirbte: fiadhta
còirdte: cairdeamhail
coire: coir, dochar
coireach: ciontaigh
còirichean: cearta
COISEACHD: siubhal
coisich: siubhail
COISINN (a.br. cosnadh): cosain, tuill
coitear: feirmeoir beag
colbh (iol. cuilbh): colún
colg: fearg
colladeug: coicís
COLTACH: cosamhail; dóiche
neo-choltach: éadóiche; éagosamhail
COLTAS: cosamhlacht, cuma
ao-coltas: éagosamhlacht
AN COMAIN: faoi chomaoin ag
comasach: ábalta; indeánta
combaist: compás
AN COMHAIR: ar lorg, i ndiaidh
comharradh (iol. comharraidhean): comhartha
comharraich (a.br. comharrachadh): taispeáin, comharthuigh
comharraichte: cliúiteach, sonnraidheach, soilléar
comhart: tafann
còmhdachadh: clúdach
comh-dheuchainn: comórtas
co(mh)fhurtail: compordach
CÒMHLA: le chéile
CÒMHLA RI: i gcuideachta
còmhlach: cochán; cómhla dorais
còmhlachadh: casadh le
CÒMHLAN: buidheann, grúpa, dream
còmhnadh: cuidiú
CÒMHNARD: cothrom; ardán cothrom
còmhstrì: comórtas
COMPANAIDH: comhlucht
conachag: adharc
CONALTRADH: comhrádh
CONNADH: brosna, adhbhar tine
co-ogha: col ceathrair
cor: dóigh, bail; eachtra
corcag: scian
CÒRD: taitin, aontuigh
còrdadh: connradh
an-chòrdadh: easaontas
còrr is: níos mó ná
an còrr: tuilleadh, an chuid eile
corrag: méar
corra-ghritheach: corr éisc, corr mhóna
corranach: uallach
corruich: corraí, fearg
còrsa: cladach
còs: scealpach
còsan: cuasán
COSG: caith (airgead)
COSGAIS: costas
COSNADH, COSNAMH: saothrú, tuilleadh; teacht-isteach
COTHROM: faill, seans
crann: crann luinge; seisreach
crann-spreòit: crann spreoide
crann-tàra: lóchrann tineadh
crannadh: seargadh
CRAOBH: crann
cràsgach: toirteamhail
crathadh a thabhairt: geit a bhaint
crathar: craithfear
cré: brollach
creachann: mullach carraige
creatha, criadhadh: cré
creineach: duine a bhíos thíos leis
crìoch: cuspóir
criom: creim
CRIOMADH, CRIOMAG, CRIOMAN: greim beag, píosa beag, grabhróg
crìonach a' challtainn: sean-adhmad cuill
CRÒ: panc
an crochadh air: ag brath ar, ag baint le
a' crochadh ri, crochte ri: ag brath ar
CRODH (gin. cruidh): eallach
crogan: mias cré
cròic: adharc
cròiceach: adharcach
croit: cruit, droim; feirm bheag
croitear: feirmeoir beag
cromagach: cam
croman: cineál seabhaic
CRON: dochar
an cron: ag deánamh díobháil
cronachadh: lochtú
cronail: docharach
cròth: cuir isteach
crotulach: faoi chrotal
cruachainn: tóin
cruadal: misneach
cruadhachadh poite: rud cruaidh a fhanann i dtóin pota
cruadhaich: triomaigh
cruallach: leitir
crùbain: crom
crùban: cromadh, rud atá cromtha
'na chrùban: cruptha
CRUINNEAG: cailín
crùisgean: lampa ola
crùlaist: creag
CUACH: corn, cupán, soitheach óil
cuailean: gruag, folt
cuairt: píosa píobaireachta
MU'N CUAIRT: thart timpeall
cualach: maide
cuallach: buachailleacht
CUAN: fairrge
cuaraidh: cairéal
cuartachadh: timpeallú
cùbaid: crannóg
CÙBHRAIDH: cumhra
cùbhraidheachd: cumhracht
cudthrom: trom; meadhchan, tabhacht
CUDTHROMACH: tábhachtach, riachtanach; trom
cugallach: neamh-chinnte
CUIBHEAL, CUIBHLE: roth, túirne
cuide ri: i gcuideachta
CUIDEACHD: fosta; cuideachta
cuideadh-cungaidh: uirlis (sceanra)
cuidealas: díomas, bród
CUID-EIGIN: duine eighinteacht
cuideil: bródamhail, mórtasach
cùidhte 's: réidh le
cuigeal: coigeal
cùil: clúid
cuilbh (uath. colbh): colún
cuilbheirt: cleasaidheacht
cùileag: coirneál
cuilmeanach: forbhfáilteach
cuimir: comair
cuimseach: cruinn
CÙINE: ca huair
cuinneag: soitheach, pota, bucóid
cuir air leth: idirdhealaigh
cuir air: cuir as do
cuir umat: cuir ort do cheirteach
cùis-bhùirde (bhùta): eala mhagaidh
cuiseag: copóg
cùl: gruag
culaidh-fharmaid: díol éada
CUM (a.br. cumail): coinnigh, lean
cumail orra féin: srian a choinneáil ortha féin
cuman: bucóid bhainne
cumanta: coitcheannta
cùmhnant: connradh
cunbhalach: seasmhach, rialta
cungaidh: acra
CUNNART (iol. cunnartan): contabhairt
cunnartach: contabhairteach
cur rithe: breith uirthi
curaidhean (iol.): curaidh laoich
cùram: buaireamh, imnidhe
curanta: cróga
currac, curracan: bearad; coca
CUR-SEACHAD: caitheamh aimsire
CUS: barraidheacht
CUSPAIR: adhbhar
cutach: gearr
CUTHAG: cuach

D(H)ACHAIDH: baile, teach; 'na bhaile
dad: dadaidh
DÀIL: moill
ann a dhàil: ionns'air
dàimh: caradas, muinnteardhas
dalladh: ionnsaighe
dallanach: dalladh
dalma: dolba
dalmachd: dolbacht
DAMH: carrfhiadh
daoi: droch-dhuine
DAONNAN: i gcomhnaidhe
DEALAICH (a.br. dealachadh): scar
dealachadh: scaradh
anns an dealachadh: ins an deireadh
dealaidh: muirneach
DEALAN: leictreachas
dealasach: gasta
DEALBH: pioctúir; (a.br. dealbhadh) cruthuigh, dear
DEALBH-CHLUICH: dráma
dealbhach: álainn
dealbhachd: samhlaidheacht
dealbhadh: beartú
DEALT: driúcht
an deann: faoi dheifir
'na deann: ar luas, go gasta
deannal: troid
dearbh: dearbhtha
DEARC, DEARCAG: caor
DÉARRS (a.briath. dèarrsadh): lonnruigh, soillsigh, deallruigh
deas: gasta; réidh
DEASAICH (a.br. deasachadh): deán réidh
deasachadh: eagrán
DEASBAD: diospóireacht
deatam: cíocras
deathan: déan
déidh: dúil, cion
DÉIDHEIL AIR: geallmhar ar; ag dúil le
MU DHÉIDHINN: fá dtaobh de
deilbh: dearadh, cumadh
déiligeadh: deileáil
MU DHEIREADH: deireannach; fá dheireadh
deireas: leon; riachtanas
DEIS: culaith
deis aodaich: culaith éadaigh
DEISEAL: réidh, ullamh
deisealachadh: deánamh réidh
deoghal: diúl
DEÒIN: toil
DEÒNACH: toilteanach
deònaich: toiligh
deòthasach: díbhfeirgeach
DEUCHAINN: anró, géibheann, triail, dubhshlán
dian-thogarrach: cíocrach
diathad: dinnéar, lón
dibhe (gin.): dighe
DÌLEAB: oidhreacht
DÌOCHUIMHNE: dearmad
dìochuimhnich: deán dearmad
diomb: fuath
diombach: mí-shásta
dìomhair: aistidheach
DÌON: cosain, cumhdach; cosaint
DÌRICH (a.br. dìreadh): dreapuigh, téigh suas
dìteadh: damnú, daoradh, cionntú
dhìth: díthe
dìthean: bláth, lustan
DITHIS: beirt, dís
diù: díogha; luach, fiúntas
diùbhail: díoghbháil
AN DIUGH: inniu
DIÙID: cúthalta, cotamhail, faitcheach
diùlaidh: mór-uchtamhail
diùmbach (diombach): feargach
DLEASNAS, DLEASDANAS: dualgas, riachtanas, nós
dlòth: glac arbhair
DLÙTH: comhgarach
THA MI AN DÒCHAS: tá súil agam
dochunn: gortú
doideag: cailleach dhraoidheachta
DOILGHEADAS: deacracht
doilgheas: buaireamh
doille: daille
DOIRBH: deacair
DOIREACHAN: coillte
dòmhail: toirteamhail, trom-dheánta
donnal: uaill
dòruinn: fearg
dòruinneach: gránna
dorghadh: dorga
dòrlach: dornán
dorran: mí-shásamh
dos: dord
dosan: cleite cinn
dosrach: borb
DRAGH: buaireamh, imnidhe, trioblóid
AN DRÀSD(A): anois, fá láthair (an tráth seo)
drathais: fó-bhríste
DREUCHD: obair, post
leig e dhe a dhreuchd: d'éirigh sé as obair
driamhlach: reanglamán
driod-fhortain: mí-ádh
bha iad 'nan drip: bhí siad gnoitheach
DRIPEIL: gnoitheach
droch stic: droch-dhuine
droghach: tarraingt (?)
druid: truideog
drùidh (a.br. drùdhadh): téigh fríd, sil; éirigh tais
drùdhadh: dul-i-bhfeidhm
drùidhteach: fuinneamhail, tarraingteach, sonnraitheach, speisialta
duaichnidh: gránna
dualach: dual
DÙIL: rud ar bith sa nádúir
an dùil a bheil: ní fios an bhfuil
DUILGHEADAS: deacracht
DUILICH (breis. duilghe): doiligh; oth, buaidheartha
dunach: tubaiste
dunaidh (gin. dunach): mí-ádh
DÙRACHD: mian; beannacht, deagh-ghuidhe
dùraich: bí toilteanach
dus: dusta
dùth: dóiche
DÙTHAICH (gin. dùthcha): tír

each iaruinn: gearrán iarainn
EACHDRAIDH: scéal, seanchas, stair
eachdraidheil: staireamhail
EADAR-DHEALAICHTE: éagsamhail
EADHON: go fiú
eadraiginn: eadaraiscín
an eagaibh a chéile: in alt a chéile
ealag: ceap
èalaidh: seilg, lean
ealain: cleas
EALAMH: athlamh, gasta
ealamhachd: gastacht
EALLACH: ualach
eanchainn: inchinn
ear-thalmhainn: athair thalmhan
earalaich: comhairligh
earalas: rabhadh
'na earalas: san airdeall air
EARB: cuir muinighin, taobhaigh
dh'earb e: thaobh sé
d'earbar rithe: taobhadh léithe
earba, earbag: carrfhiadh beag
EARBSA: cúram, muinighin
an earbsa ri: ag brath ar
earbsach: in-taobhtha, muiníneach
earr: stoc
EARRANN: páirt, roinn, cuid
earras: earradh
easgaid: ioscaid
èasgaidheachd: garamhlacht
EATHAR: bád
éibh: scairt
ÉIBHEACH: scairteach
éibheall: aibhleog
ÉIBHINN: greannmhar
éigh: scairt
éigheachd: sgairteach
éiginn: éigean
ANN AN ÉIGINN: san fhaopach
éiginneach: neach in éigean
gu h-éiginneach: le deacracht
eilitriom: clár
EIREACHDAIL: dóigheamhail, galánta, breagh
eireag: eireog
EIRIDNEACH: othar
eirmseach: pléisiúrtha
éis: bac; díth
AN EISIMEIL: ag brath ar
éislean: buaireamh
EÒIN: éanacha
eubhach: scairteach
eucail: mí-chumas
eucorach: duine dolba magamhail
EUDAIL: taisce, éadáil
a eudail: a dhuine chroidhe
eugas (aogasg): gnúis
eugmhail: clampar
EUN (iol. eòin): éan

fad fionn fòghnaidh an latha: an lá uilig
fad-sheallach: fad-radharcach
fadalach: mall
fàgail: fágáil; nádúir
faghaid: seilg
faidhir: aonach
FAIGHNICH (a.briath. faighneachd): fiafruigh
FÀILE (àile), FÀILEADH: boladh
faileas: scáile
fàillinn (iol. fàillinnean): locht
FÀILLNICH, FÀILLINNICH: teip
FAINEAR DOIBH: ar a n-intinn
FAIR A NUAS (a.br. faireadh): sín anuas, faigh anuas
FÀIRE: bun na spéire
briseadh na fàire: éirghe gréine
faireachdainn: mothúchán
FAIRICH (a.br. faireachdainn): airigh; mothaigh
FAIRTLICH: sáraigh, teip
FAISG AIR: comhgarach do
fàisneachd: tarngaireacht
fàl: speal
fala: fola
falaire: sodaire
FALBH (a.br. falbh): téigh, imthigh, gluais; taisteal
AIR FALBH: ar shiubhal
fallsa: fealltach
fallus: allas
falt: folt
famh: caochán
famhair: fathach
faochadh: faoiseamh
FAODAIDH: féadfaidh
(MATH) DH'FHAODTE(ADH): b'fhéidir
faoil: féile
FAOIN: soineanta, amaideach
faoineas: amaidí
air faondradh: ar fuaidreamh, ar seachrán
FAOTAINN: fagháil
FAR AN ROBH: mar a rabh
faradh: luach pasáiste
fàrdach: áit chomhnaidhe
farmad: éad
farpuis: comórtas
farraid: fiafraigh
farum: tormán, trup
farumach: torannach
fàs: ina fhásach
fàsachadh: tréigbheáil
fasgach: faoi fhoscadh
fathunn: nuaidheacht
FEACHD: arm
feachd-mara: cabhlach
FEADHAINN (gin. feadhnach): dream, cuid
fealla-dhà: caitheamh aimsire, meagnadh
feannag: iomaire
feanntag: cúl fáiche
FEAR DHIÙBH: ceann acu
am fear as miosa: an diabhal
am fear-millidh: an diabhal
am fear nach abair mi: an diabhal
fearann: talamh
fearas-chuideachail: greannmhar; garach(?)
fearas-chuideachd: meagnadh
fear-lagha: dligheadóir
feart (gin. feirt): aird; buaidh
FEASGAR: tráthnóna
fèath: aimsir chiúin
féidh: carriacha
FÉILEADH: éideadh Gaelach
féill: aonach, fleadh; áthas
féineil: leithleasach
FEÒRAICH: fiafraigh
feuchainn: taispeáint
IS FHEUDAR: caithfear, is éigean
FEUM: tairbhe, úsáid, leas, riachtanas
dh'fheumadh: chaithfeadh
FEUMAIDH: caithfidh
FEUMAIL: úsáideach, éifeachtach, riachtanach
feumalachd: rud atá riachtanach
FEUR (gin. feòir): féar
FHATHAST: go fóill
FIACH: fiú
FIADH (iol. féidh): carrfhiadh
fiadhach: iongantach
fiadhaich: fiadhain
fialaidh: fial
fiamh: eagla; dath
fianuis: láthair
fiathachadh: cuireadh
FIDHEALL: fidil
fidireach: faobhrach
fighe: cleiteáil
FILEANTA: líomhtha
fineachan (iol.): cinidheacha
fineagach: lán de chaora feannóige
FIODH: adhmad
fionnar: fionn-fhuar
fìor-eun: iolar
fiosrach: eolach
FIOSRACHADH: eolas, scrúdú
fiosraich: fiosruigh
fitheach: fiach
fiù: luach, breithiúnas
fiughar: súil, dúil; faobhar
fiùran: crann, ógánach, laoch
fiuthair, fiughair: dúil
fleasgach: fear neamh-phósta, ógánach
FLÙR: bláth
fochaid: greann, magadh
fochaideach: magamhail
fodha: faoi
fodham: fúm
fògarrach: teichmheach, deoraidhe
FOGHAIN (a.br. foghnadh): fóir; deán gnoithe
foghainteach: cumasach, láidir, cróga; ramhar
FÒGHLUM: oideachas
foidhe: faoi
foidhpe: fuithi
foill: feall
foinnidh: galánta
foirbheach: duine fásta; sinsear
fois: scíste, sos, faoiseamh
foistinneach: ciúin
am follais: soilléar
FONN (gin. fuinn): talamh; port ceoil
fonn ciatach: spionn maith
forasach: móiréiseach
fòrladh: saoire (furlough)
fradharc: radharc
fraoidhneas: maisiú
FRAS: cioth
freagair (a.br. freagradh): fóir
FREAGARRACH: fóirsteanach, ceart
freasdal: cinneamhaint
freiceadan: lucht faire
frioghan: colg
frionasach: míshásta
FRÌTH: taobh sléibhe ar a gcoinnightear carrfhiadhacha
frithealadh: fanacht
fritheil: freastal
frith-rathad: aicearra
fròg: gág
frògag: poll
frois: craith, scaip
froiseadh: roiseadh
FUADAICH (a.br. fuadach): ruaig, díbir
air fuadach: díbeartha
fuadan: coimhthíos, deoraidheacht, seachrán, fuaidreamh
fuamhair: fathach
fuarag: meascán de mhin agus bainne
FUARAN: tobar
FUATHASACH: millteanach
FÙDAR: púdar
fuinn: luighe gréine
FUIRICH (a.br. fuireach): fan, mair, stop, cómhnuigh
furachail: aireach
FURAN: forrán, fáilte
furanach: foránach, fáilteach
'na furas: go fuarbhruithte

GABH: glac
gabh ort: aidmhigh
cha ghabh e dhèanamh: ní thig a dheánamh
gàidsear: ribhíneach
gailbheach: garbh
gailleann: stoirm
gàir: gleo
gàirdeachas: lúthgháir
gairdeanan: lámha
GÀIREACHDAICH (a.br. gàireachdainn): gáire
gal: goil
galad: stór
gallan: ógánach, laoch
gamhlas: díoghaltas, drochmheas
gamhlasach: díoghaltasach
gaoid: smál
gaoir: deann
GAOIRDEAN: lámha
gaoiseideach: giobach
GAOL: grádh
GAOLACH: grádhmhar
gaorr: putógaí, agus a mbíonn ionntu
gàradair: garraidheadóir
garadh: broclais; goradh
gàradh, garradh: garraidhe, claidhe
gàrradh-phloc: balla fód
gasda: breagh
gealbhan: teallach
an geall: i ngrá
gealtair: cladhaire
geamht: giota mór garbh
GED: gidh
geilt: eagla
geòb: góilín
geòcair: craosaire
geòidh: gé
GEÒLA: bád beag
geug: craobh
GIDH-EADH: mar sin féin
GILLE (iol. gillean): buachaill, searbhóntaidhe; gasúr, stócach
gille-carbaid: tiománaidhe
an gille ruadh, gille nan car: an sionnach
gin dhiubh: ceann ar bith acu
gineal: leanbh
gisreagach: pisreogach
GIÙLAN: iomchur
giullan: gasúr beag
glac: gleann beag; ceap
glagarsaich: callán
GLÉ: an- ; measartha
gleac: troid
gleachd: gleic
gleadhrach: callán
GLÉIDH (a.br. gléidheadh): coinnigh, cuir in áirithe
gleus (gin. gleòis): gléas
glic: cliste
glinn: gleannta
gliocas: críonnacht
glomnaich: tuitim na h-oidhche
gluasad: gluaiseacht
gnàth-fhocal: sean-fhocal
gnàthaich: úsáid
gnè: cineál
gnob: cnocán
: bréag, cealg, mí-rún
gogail: glógarsach
GOIREASAN (iol.): áiseanna
GOIRT: nimhneach, pianmhar
goirtean: goirtín
goirteas: pian
gòmag: liomóg
gonadh: mí-shásamh
GÒRACH: aistidheach, amaideach, óg gan chéill
gòraiche: amaidí
(feur) gorm: glas
gorrac: grág
gorracail: grágáil
grad: grod, gasta, tobann
ghrad: go gasta, go tobann
gramasg: greim bídh
greabhal: doirlinn
greadhnachas: mórdháil, maisiúcháin
greann: fearg
GREAS ORT: deán deifir
greathachd: dúrantacht
GREIS: giota, tamall
GRINN: cruinn, deas, breagh
gròiseid: spíonóg
GRUAGACH: cailín
grunn, grunnan: scaifte beag, dornán
grunnachadh: tóin a bhualadh
grunnan: tréad
grunnd: talamh dúthchais; tóin farraige, grinneal
guanach: meidhreach; corrach
gudaboc: creabhair
guileag: goileog, scread
guineach: goineach
gur: ál, fáireadh
guth: vóta

iadh (a.br. iathadh): druid
ian: éan
iargain: caoineadh, buaireamh, crothnú, pian
IARMAILT: spéir
iar-ogha: fionn-ua
IDIR: ar chor ar bith
IMCHEIST: imnidhe, trioblóid
imlich: ligh
imrich: imirce, taisteal
INBHE: stádas, áit, leibhéal, céim, fástacht
gu inbhe: fásta
tighinn gu h-inbhe: fás aníos
inbheach: duine fásta
innis: áit innilte
innleachd: cleas, seift
innleadair: innealtóir
INTINNEACH: suimeamhail
iochd: truaighe, taise
an-iochtmhor: ainiochtach, gan truaighe, mí-thrócaireach
iolach: scairteach
iomagain: imnidhe, buaidhreamh
iomagaineach: lán imní
iomain: tiomáint
IOMAIRT: feachtas; imirt; forbairt
iomallach: imeallach, iargúlta
iomlaid: malartaigh
an iomlaid air: mar mhalairt ar
iomradh: tagairt
air iomrall: ar seachrán
IONADAIL: áiteamhail
ionaltradh: inghilt
ionmhas: saibhreas
ionnairidh: suidhe go mall
IONNDRAINN: deánamh cumhaidhe
IONNSAICH (a.br. ionnsachadh): foghluim, teagasc
ionnsaichte: foghlamtha
A DH'IONNSUIDH: chuig, go dtí, ionns'ar
gam' ionnsuidh: ionns'orm
ionracan: duine ionraice
iorghall: clampar
iorram: amhrán iomraimh
ÌRE: am, leibhéal; fás, aois duine fásta
irisleachd: uirísle
isean: éan óg; fágalach
ITE (iol. itean): cleite
iteag: cleite, sciathán
iùbhrach: long
iuchair: eochair

lachanach: gáire
làd: léadhb farraige
ladarnas: dánacht
làgan: cáthbhruith
LAGHA: dligheadh
fear-lagha: dlighdóir
an làimh: faoi dhaoirse, gaibhte
laiste: lasta
LÀITHEAN: laetha
lamraig: céidh
langaid: laincis
LANGAN: búirtheach
laochan: gaiscidheach
lapaich: dul i laghad
laparan: bacadradh
LÀR: talamh
làrach (iol. làraichean): ballóg, suidheamh
lasachadh: stad
lasadan: cipín solais
lasgar: gaiscidheach, ógánach
làthach: lathach, eabar
lèabag: leadhbóg
leabhar-làtha: dialann
leacann: leiceann; taobh cnuic
leadain (leudain): leitheaid
leadan: folt, gruag
leagte: socraithe
leanailteach: díograiseach
LEASACHADH: forbairt, leasú
leatha: léithe
leig ris: tabhair le fios, taispeáin
léireadh: pian
léirsinn: dearcadh, amharc
leòid, leothad, leud: leithead
as leth: ar shon
leth-oireach: imeallach
LEUDACHADH: leathnú
leus: lóchrann
liagh: bos
lianag: páirc bheag
libhrig, liubhairt: tabhair amach, seachadadh
lighe: tuile
LIGHICHE: doctúir
LINN: aois; céad bliadhain
libhrig (a.briath. liubhairt): tabhair i láthair
LITE: brochán, leite
liùbhair: tabhair i láthair, tabhair suas
LIUTHAD: liacht
a liuthad: a oiread, a mhéid
loidhne: líne
lòin: linn
loinn: gléas, snas
lóintean: léanta
loinn: rath, galántacht, gradam
air lom: ris
lòn: biadh
lón: léana; talamh fliuch, pollán, slodán
LORG: faigh
a los: sa dóigh is
losgunn: loscán
lot: loit
loth: searrach; capall óg baineann
luachran (luatharan): feadóg mhara
luadh: ramhrú éadaigh
luaidh: grádh, leannán
a luaidh: a dhuine chrodhe
luaineach: corrach, mí-shocair
luasgan: luascadh, longadán
LUATH: gasta
luch: luchóg
LÙCHAIRT: pálás
lùib: gleann beag
an lùib: ceangailte le, mar thoradh ar
luideach: giobach, míshlachtmhar
LUIDHEAR: simleoir
lùiginn: ba mhian liom, d'iarrfainn
LUINNEAG: amhrán
LURACH: álainn, breágh, deas, meanmnach, séanmhar, galánta
lùrach: fallaing
lus: bláth

Mac na Braiche: uisce beatha
madadh-allaidh: mac tíre
air do mhàgan: ar do cheithre boinn
màgaran: téaltú
MAIGHEACH: giorria
màileid: mála (fá choinne airgid); bolg
mailisi: arm
MAILLE RI: comh maith le, i gcuideachta
ri m'mhaireann: le mo shaol
MAISEACH: álainn
màl: cíos
màlda: mánla
manadh: cosamhlacht, tairngaireacht, samhailt
mang: laogh eilite
MÀNRAN: ceol, fuaim cainte
maodal: bolg
maoidhean: maoidheamh
MAORACH: biadh sligeáin
mar ribh: maille libh
MARAICHE: seoltóir, mairnéalach
MARSANTACHD: ceannacht, trádáil
MART: bó
màs: tóin
MATH DH'FHAODTEADH: b'fhéidir
màthair uisge: foinse
meairle: gadaíocht
meal: mair; coinnigh
meallan: cnocán
mean air mhean: diaidh ar ndiaidh
meanbh: beag
meanbh-bhiastag: feithid
meanbh-chuileag: míoltóg
meang: meann, cron, cáim
meanglan, meangan: craobhacha
MEARACHD: meancóg, dearmad, breall, dul amú
neo-mhearachdach: soiléir
MEAS: toradh; mias
am meas: faoi mheas
measail: faoi mheas
measain: madadh beag
measgan: soitheach ime
mèirleach: gadaidhe
meoghail: greann, cuideachta
meòmhair: cuimhne
meur (tabh. agus iol. meòir): méar; craobh (de eagraidheacht)
meuran: méaracán
mill: meallta
millteach: féar sléibhe
MÌ-MHODH: dí-mhúineadh
mìogach: meangaireach, gáireach
mìol-chù: cú
mionnaichte: cinnte
MIRE: siamsán
mireadh: súgradh
mireagach: súgrach
MISG: meisce
MÍ-SHEALBHACH: mí-ádhmharach
mìo-thlachd: míshástacht
mnathan: mná
MODHAIL: urramach, múinte
mogan: ???
molach: garbh
molaidhean: moltaí
monadh: móinteach
monaidh: sliabh
monmhar: monamar
MORAIR: tighearna
mort: marbhadh
MOTHA, MÒ: mó
na bu mhotha, na bu mhò: ach oiread
mothar: monamar
MU: fá, um
mùchadh: brú
MUIDHE: cuinneog
mùirn: grá
MULAD: buaireamh, brón
mulad: brón, buaireamh
muladach: brónach
mulanach: cnapánach
MURAN: muiríneach
MURT: dún-mharbhadh
MUS: sula
musga: muscaed
mùthadh: athrú

NÀBAIDH (iol. nàbaidhean): comharsanach
nàistinneach: dúthchasach
nàmh: námhaid
neamhnaid: néamhann, péarla
NEÒNACH: aistidheach
neònachas: siabhrán
neul (gin. & iol. neòil): néall; codladh
nì, nìdh: dheánfaidh; rud
NIGHEAN, NIGHNEAG: cailín
NÒT: punnta (airgead)
nuagach: cam, drogallach
nuallan: búirtheach

ògan: géag bheag
ogha: gar-pháiste, ua
oglaidh: fiadhain
OIDHIRP: iarracht
òigridh: aos óg
oilbheum: achmhusán, oilbhéim
oilean: léigheann, oileamhain
OILEANACH: neach léighinn
oillt: uathbhás
OILLTEIL: scáthmhar, uathbhásach
OILTHIGH: ollscoil
OIR: curr, imeall
as an leth-oir: ón taoibh isteach
òisgean: uascáin (caoirigh)
OISINN: coirnéal
oiteag: feochán
onfhadh is confhadh: mórtas na fairrge
ònrachdach: aonarach
òraidiche: léigheachtóir
ós: inbhear
othail: deifre, gleo

paidearan: muince
pàilliun: puball
PAILT: líonmhar, fairsing, flúirseach
PAILTEAS: cuid mhór, flúirse, fairsingeacht
PÀRANTAN: tuismitheoirí
pasgadh: fáscadh
PATHADH: tart
peallach: ribeach, clúmhach
peallag: pluid
PIGE: próca, soitheach dighe, crúiscín
piseach: biseach
piseag: pisín cait
PIUTHAR (gin. peathar, iol. peathraichean): deirfiúr
plathadh: gath
PLÉANA: eitleán
pliotairt: béal bán
ploc: dartán
poit: pota
POLL: láib
PONG (gin. puing): nóta ceoil; poinnte
pòr: síol
posta: fear poist
prabalais (prabardaich): rud beag
pràmh: brón
PREAS (gin. pris): tom, dos
preasach: ruicneach
preasan: ruicne
preathal: mearbhallán
prioba: preabadh, faiteadh
PRÌSEIL: luachmhar
pròis: adhbhar bróid
pròiseil: uaibhreach, sotalach, drochmhúinte
pronn: mion
pronnadh: meil, bris, brúgh
fo'n phrosbaig: faoi mhion-scrúdughadh
put: cuir, brúigh
putan: cnaipe

RACH: téigh
rachd: tocht
RÀINIG: bhain amach
ràn, rànail: torann
rannsaich (a.br. rannsachadh): cuartuigh
rannsachadh: taighde
raoicill: béic
AN RAOIR: aréir
RAON (iol. raointean): páirc, cuibhreann, máigh, machaire, móinteach
air an raon: amuigh faoin spéir
rath: ré
RATHAD: bealach, bóthar
REIC: díol
reidhlein: réileán
reothairt: rabharta
reubadair: scriosadóir
reubag: gearradh
reubainn: gadaidheacht
RI: le
RIAN: nósmhaireacht, stuaim
ás a rian: as a chéill
rianachd: riarachán
rianail: múinte, órdamhail
riarachadh: sáith
riaraichte: sásta
riasgail: riascach
riasladh: strócadh, coraidheacht
ribe: gaiste
ribeadh: ceapadh
rìbheid: nóta ceoil
RIBHINN: cailín, ainnir
riochdachadh: samhlú
tha e air a riochdachadh leis: is sampla de é
riochdail: soilléir
riochdaire: léiritheoir
RÌOMHACH: álainn, galánta
rìomhadh: maisiú
rionnag: réaltóg
ris: ar eis; (fosta) leis
ròcais: rúcach
roghnaich: shocair
ròic: féasta
roid: rúide
ròin: ribe
roinn an t-aon: roinn an duine
ronnach: smugach
ROSG: prós; malaidh, fabhra, maothán
roth-uidheam: tuirbín
ruaig a ghabhail: teicheadh
RUBHA (rudha): gob talaimh
rudha: ruaidhe
ruidhle: ríl
RUIG (aim. chaith: ràinig): bain amach
cha ruig thu leas: níl feidhm duit
GU RUIGE: go dtí, go nuige
ruigh: garraidhe
rùisg: lom
rùisgte: nocht
RUITH (gin. ruithe): rith
rùnachadh: iarraidh
rùnaich iad: bhí sé ar intinn acu
rùnaire: rúnaidhe
rùnraich (rùraich): cuartaigh
rùraich: ransaigh, cuartaigh
rùsgadh: lomadh, scríobadh, rúscadh

SABAID: troid, bruighean
SÀBAID, LÀ NA SÀBAID: an Domhnach
sad: buille
saibhlean (iol.): sabhaill
aig an t-sàil: cois farraige
saltairt: satailt
SÀMHACH: ciúin
sàmhchar: ciúnas, suaimhneas
SANAS: fógra; forrán
sannd: sainnt
saobhaidh: brocach
saobh-chreidimh: pisreogacht
saobh-chreidmheach: saonta
saobh-shruth: tonnán trágha
saod: rath, spionn; aire
saoidhean: saoithe
AN SÀS: i bhfostó, gaibhte, i ngreim, gnoitheach
seacadh: feoigh
seach: cionnas
mu seach: áirid, i ndiaidh a chéile
SEACHAD: thart, thairis ar
seachdadh: seargadh
seadh: ciall, meas, tábhacht
ann an seadh: ar ndóighe
SEALBH: ádh
taing dha'n t-sealbh: buidheachas le Dia
sealbhach: ádhmharach
sealbhachadh: baint pléisiúir as
SEALL (an.b. sealltainn): amharc; bheith ag súil; taispeáin
SEALLADH (iol. seallaidhean): amharc, radharc; taispeántas
seamasan: moilleadóireacht
SEANAIR: athair mór
SEANMHAIR: máthair mhór
seanntaidh: ársa
seilcheag: seilide
seileach: saileach
SEILLEAN: beach
seinn: amhránaidheacht
SEINNEADAIR: amhránaidhe
seirm: ceol
seòd: seod; diúlach, laoch
seòl: seift
SEÒLTA: cliste, glic
SEÒRSA: seort
'na seusdar: faoi lán-tseol
sgàil: caille
sgailceach: buailte
sgairneach: callán
sgairteil: bríoghmhar, groidhe
sgaiteach: líomhtha, géar, tarcuisneach
sgalag: searbhónta
cuir mu sgaoil: scaip
gu sgaothach: ina scaoith
sgaradh: strócadh
sgarbh: murdhúchaill
sgàth: eagla
sgeadaich (a.br. sgeadachadh): maisigh, cóirigh
sgeap: coirceog
sgeig: scig
sgeilp: seilf
SGEIR: carraig, sceir
SGEUL (iol. sgeòil): scéal
sgilear: scileamhail
SGILLINN: pighinn
SGIOBA: foireann
sgiobair: caiftín
SGIOBALTA: gasta, deas
neo-sgiobalta: mí-shlachtmhar
sgioblaich: achomraigh
sgiorram: mí-ádh
sgìos: tuirse
SGÌRE, SGÌREACHD: ceanntar, paróiste
SGÌTH: tursach
sgithinn: scian (tabh.)
sgiùrs (a.br. sgiùrsadh): ruaig, tiomáin
sgleò: ceo
fo sgòd: as amharc
SGOINNEIL: breágh
sgonn: smután; meall
SGOTH: cineál de bhád iascaireachta
SGÒTH (iol. sgòthan): néall, scáile
sgrabach: garbh
sgràilleadh: íde
gun sgraing: gan a bheith grusach
sgrathail: uathbhásach
sgrìob: ruaig, rása
sgròb(an): prócar
sguab: punainn
SGUDAL: bruscar
sgurr: beinn
siabadh: ruaig bheag
siaban: cáitheamh, cubhar
SIABUNN: sópa
SIAN: rud ar bith; stoirm
a h-uile sian: achan rud
sianar: seisear
na siantan, siantanan: an aimsir, na dúile, stoirmeacha
SÌDE: aimsir
sìochail: ciúin
sìolaich (a.br. sìoladh): síothluigh
sìoladh seachad: éirghe lag, fagháil bháis
SÌOMAN: rópa féir nó fraoich
sìomanaichte: ceangailte le rópaí
sionnachan: teinidh ghealáin, teinidh shionnaigh
SIORRAMACHD: conndae
SIR (a.br. sireadh): cuartuigh, iarr, lorg
sìth: síochán, suaimhneas
sitheann: feoil; fiadh-fheoil
sìtheil: síochanta
na sìthichean: an sluagh sidhe, sidheogaí
SIUBHAL: taisteal, gluaiseacht; bás a fhagháil
siùd: toisigh
siùil (iol.): seoltaí
siunnsair: seamsúr
siuthadh: rois, ruaig
slad: goid
SLAODADH: tarraingt
slaodaiche: fadálacht
sléisde (gin.): sliasaide
sléisdean (iol.): sliasaid
sliath: earcán caoch
slige bhàrnaich: sligeán bairnigh
sliginneach: lannach
sliop: liobar
slochd: poll
sloinn: ainmnigh
slugan: scornach
smalan: gruaim
smearail (smiorail): miotalach
sméid air: deán comhartha láimhe ag iarraidh air theacht
smeòrach: smólach
smuairean: buaireamh
smùdan: tine
SMÙID: toit
smuairean: buaireamh
smùrach: gríosach
snàg: sleamhnaigh
snàgach: téaltaitheach
snàidh as: caill do bhrí
snaim: ceangail
snìomhain: catach
snodhach: bachlóg
sóbhrag: sobharcán
sochair: sochmaidheacht
socharach: soineanta
socharadh: soineantacht, leimhe
sodan: meidhir
sogan: greann
soighn (iol. soighnichean): comhartha
soirbh: furas
soirbheachail: ráthamhail
soirbheas: gaoth, deagh-aimsir
SOIRBHICH: éirigh le
solaimichte: trom-chúiseach
somalt: fairsing
sonn (iol. suinn): laoch
SÒNRAICHTE: áirid, speisialta
gu sònraichte: go háirid
SORAIDH: beannacht, slán
spadadh: marbhadh
spaideil: bródamhail, galánta, sotalach
SPÀRR (a.br. spàrradh): brúigh, sáith
speir: ceathrú
speireag: ruadhán beinne
spèirid: fuinneamh
spilgean: gráinne
SPÌOC: ceachardhacht
spìocach: ceachardha
spìoladh: creimeadh, piocadh
spìonadh: piocadh
spionnadh: fuinneamh
spiris: faradh
spliúcan: spaga
SPÒG: crúb
spor (iol. spuir, spuirean): crúb
spraiceil: cáinteach
spraighlich: scaipeadh
SPRÉIDH: eallach, beathaigh
spreòdadh: bruideadh
spùinneadar: foghlaí
spùinneadh: slad, creachadh, foghlú
SRAD, SRADAG: druithleog
sradadh: deánamh druithleog
sradaichean: scoiteacha
sraidhleam: iarsma?
sreathan: líntí
sròl: bratach
stà: feidhm
stàdagan: stangadh
stairireach: gliogar
stall: creag
stalla: binn
stamh: langach, feamainn
staoig: stéig
stàrr: cineál féir
starrag: feannóg
stàth: gnoithe, cuspóir
STÉIDHICH: bunuigh
STOB: sáith
STÒLDA: ciúin, stuamdha, maorga, neamhchorrach, sollamhanta, trom-chúiseach
stòp: stópa
straighleach: callán, tormán mór
STREAP: dreapadh, éirghe anáirde, coimhlint, gleic
STRÌ: féacháil, coimhlint, streachailt; gleic, troid, iarracht,
iomaidheacht, obair go cruaidh
strìochd: géill, coinnigh siar
strìochdaich: tabhair suas
strìtheil: dícheallach
stròic: stiall
stròm: allt mara
STUADH: tonn; binn toighe
stuig: spreag
stùr: deannach
STUTH (iol. studhannan): adhbhar, stuif
suaicheantas: bratach, manadh
suain: cas, cuach
suaineadh: rolladh
suainte: cuaichte, sníomhtha
suaip: cosamhlacht; malairt
suathadh: fáisceadh
subhachas: ceileabhradh
sùbh-làir: sú talaimh
sùgh: tonn
sùibheag-thalmhainn: subh talaimh
sùil-chrith: scraith loinge
suilbheara: soilbhir
sunnd: aoibh, áthas, lúthgháir
SUNNDACH: aerach, lúthgháireach, sásta
sùrd: driopás, faobhar

tabaid (sabaid): troid
TACAN: tamall
TACHAIR (a.br. tachairt): cas le, tarla, tuit amach
tachdas: amhras (?)
an tacsa ri: comh maith le
TADHAIL AIR (a.br. tadhal): tabhair cuairt ar
TAGAIR (a.br. tagradh): agair, pléideál
tagar: maoidheamh
taghadh: togha
TAGRADH: iarratas
taic: taca
an taic: in aice
'na taic: ag baint taca aisti
taiceil: daingean
taigeis: haggis
TAIGH, TOIGH: teach
taigh nam beart: teach fíodórachta
taigh-òsda: teach táibhirne
taigh-seinnse: teach táibhirne
taigh-staile: teach stileorachta
taigh-tasgaidh: iarsmalann
tailceas: tarcaisne
tàileasg: táiplis
air tàille, air tàillibh: ar shon, mar thoradh ar
TAING: buidheachas
gun taing: de d'aineoin
taingeil: buidheach
tàir: dí-mheas
thàir e: d'éirigh leis
tairbeartach: líonmhar, coitianta
tairisgeir: sleán
tairisneachd: dílseacht
TAIS: bog
talach: doicheall
TÀLADH: cealgadh, mealladh
TALLA: halla
tàmailt: achmhusán, táire, masla, gearán, ceasacht, díspeagadh
TÀMH, TÀMHACHD: comhnaidhe, suidhe, socracht; tost, ciúnas, díomhaoineas
an tàmh: socair
mu thàmh: a luighe
tannasg: taibhse
taobh-an-fhuaraidh: taobh na gaoithe
TAPADH LEAT: go rabh maith agat
tàr: éalaigh
thàr mi m'iùl: bhí mé eolach
cha do thar e: níor éirigh leis
TARSAINN (tarsuing): trasna
tartar: callán
TASDAIN: scilling
tasgadh: adhlacadh
tathaich (a.briath. tathachadh): taithigh, cleachtuigh
: bean
THEAB MI: fhobair domh
TEAGAMH: amhras
THEAGAMH: b'fhéidir
teann a nuas: druid anuas
a' teannadh: ag deánamh réidh
teanntachd: teannas
teàrn: dul síos; éaló, sábháil
TÈARAINTE: sábhailte
TEARNAICH: téigh síos
TEASAIRG, TEASRAIG: sábháil
théid mise fodha dhuit: geallaim duit é
tein-adhair: teintreach
teirig: éirghe spíonta, caithte; teip
teirinn (a.br. teàrnadh): tuirling, tar anuas
an teis mheadhon: i gceart-lár
teisteanas: fiadhnaise
té leann: deoch leanna
teòma: cliste
teum(adh): cathú, mealladh
THALL THAIRIS: thar sáile
tiamhaidh: brónach, gruamach
TÌDE: am, aimsir
TIDSEAR: múinteoir
TIGHINN: teacht
tilg (a.br. tilgeil, tilgeadh): caith
a' tilgeadh air: ag luadh le
TILL (a.br. tilleadh): pill, tionntaigh arais
tìm: am
TIODHLACADH: adhlacadh
tiomadh: tarraingt siar
tionail: cruinnigh
tiota: bomaite
a thiotamh: ar an toirt
TIUGAINN: rachaimis
TLACHD: sásamh, pléisiúr
tlachdmhor: aoibhinn, deas, taitneamhach
an-tlachd: míshásamh
tlàmadh: slámadh
tlàths: pléisiúr, cineáltas
tlusail: bog
tlusmhorachd: ró, teas
TOBHTA: ballóg toighe
tochair: spré
thog iad orra: d'imthigh siad
TOGAIR: bheith toilteanach
ma thogair: is cuma
mar a thogras e: mar is mian leis
ma thogras sibh: más maith libh
TOGALACH: foirgneamh
togarrach: lúthgháireach
togsaid (tosgaid): barraille (hogshead)
IS TOIGH LE: is maith le
toil intinn: pléisiúr intinne, sásamh
toileachadh, toileachas: pléisiúr
toileachas: sástacht
TOILICHTE: sásta; le toil
mi-thoilichte: mí-shásta
toill: tuill
toimhseachan: tomhaiseanna
TOINISG: ciall
toinisgeil: ciallmhar
toinneamh: sníomhadh
toinneamh dealgain: cleiteáil
toinnte: sníomhtha
toirm: tormán
AN TÒISEACH: ar dtús
TOLL (gin. tuill): poll
tolmach: cnapánach
tolman: maolchnoc
tom: cnoc
tomad: mórchuid
tomhas air coireigin: méid éigin
tòrachd: éiric
tòradh: tórramh
toraiche: torthamhail
TÒRR: cuid mhór
traisg: troscadh
TRANG: gnoitheach
TRÀTH: luath; am
TRÈANA: traen
tréibhdhireach: ionraic
tréibhdhireas: seanadh
treis (greis): tamall
TREOBHAD: goitse
treubhantas: crógacht
triall-chomas: cead siubhail
triath: tiarna, ceann-feadhna
TRIC: minic, gnáth
TROIMH, tro': fríd
tromhad: tar amach
truagh: mí-shásta
truinnse: clais
TRUINNSEAR: pláta
truis (a,br, trusadh): cruinnigh
trusdair: droch-dhuine
trusgan: éideadh, éadaigh
tuairgne: trioblóid
tuar: dath; cuma
tuasaid: troid
tuasaideach: trodach
TUATHANACH: feirmeoir
tubhadh: tuighe
thug i an t-àite oirre: thug sí a haghaidh ar an áit
tuibhte: tuigh curtha air
TUILLEADH 'S A' CHÒIR: barraidheacht
tuinich: lonnaigh
tuireadh: caoidh
THUIRT, THUBHAIRT: dubhairt
tulachnach: cnapánach
tulman: cnocán, tulán
tumadh: scríobadh, scrios
TUNNAG: lacha
tur: iomlán
gu tur: go hiomlán
tùrail: eolach
turas: uair, ócáid
tùrn: píosa oibre
TÙRSACH: brónach

uabhar: bród
UACHDARAN: tighearna
UAILL: bród, mórtas
uailleil: mór-chúiseach
UAINE: glas
uallach: bródamhail, maorga; ualach
uamha: uamhach
UAMHANN: uathbhásach
uamharraidh: uafàsach
udag: clampar
udalan: luascadh
ÙIDH: aire, suim
UIDHEAM: inneall, gléasra
ag cur an uidheim: ag deánamh réidh
roth-uidheam: tuirbín
UIDHIR, uibhir: oiread
uilear (fuilear): barraidheacht
uillt (iol. ar allt): srutháin
ÙINE: am, tamall
UINNEAG: fuinneog
uipear: amhlóir
uirigh: leabaidh
ÙIRSGEUL: finnscéal
uiseag: fuiseog
uisge: uisce, báisteach, fearthainn
ulaidh: taisce, éadáil, toradh creiche
ullachadh: ullmhú
ullaich: deán réidh
ullamh: abálta; réidh
cuir umat: cuir ort do cheirteach
ÙPRAID: aighneas, callán, raic, racán, gleo
ùrach a' bheithe: adhmad úr beithe
ùrachadh: úrú
ùrar: óg, úr
AN URRA RI: freagrach as; ag brath ar
URRAINN: féidir
urramach: cliúiteach
ùr-sgeul: fabhalscéal, scéal taidhbhseórachta
ùruisg: beathach uisce
usaideach: gearánach
ùslainn: deánamh driopáis

Ainmneacha

Abrach: duine ó Lochabar
Àirde Catain: Ardchattan
Airidh Mhuilinn: Milton, Uidhist a Deas
Apuinn: Appin
Arcaibh, Arcamh: Inse Orc
Baghasdail: Boisdale, Uidhist a Deas
Barraidh: Barra
Beinn nam Faodhla: Benbecula
Braid Albainn: Breadalbane
Bun-Illidh: Helmsdale, Cataibh
Caol Acainn: Kyleakin
Casan a' Ghlinne: "parallel roads" Ghlinn Ruaidh, Lochabar
Cataibh: Sutherland
Ceann t-Sàilein: Kentallen
Ceann Loch Cille Chiarain: Campbeltown
a' Cheapach: Keppoch
Cearara: Kerrera
an Céitean: mí na Bealtaine
Cill Fhinn: Killin
Cill Mhuire: Kilmuir
Cliseam: sliabh mór ins na Hearadh
Clann an Aba: MacNab
Clann Ràghaill: Clanranald
Cluaidh: Clyde
Colbhasa: Colonsay
an Cuan Sgìth: the Minch
Cùil-lodair: Culloden
Dail Mhàili: Dalmally
an Dàmhar: mí Dheireadh Fómhair
an Dùbhlachd, an Dùldachd: mí na Nollag
Dùn Breatann: Dumbarton
Dùn Éideann: Edinburgh
Dunàra: ainm báid
an Eaglais Bhreac: Falkirk
am Faoilleach, am Faoilteach: mí Eanáir
an Gearasdan (Gearasdan Dubh Inbhir-Lochaidh): Fort William
an Gearran: mí Feabhra
an Giblean: mí Aibreáin
Gleann Comhann: Glencoe
Gleann Ruaidh: Glenroy, Lochabar
Grianaig: Greenock
na Hearadh: Harris
Hiort: St Kilda
Ìle: Islay
Inbhir Aora: Inveraray
Inbhear Chéitein: Inverkeithing
Inbhir Pheofharain: Dingwall
an t-Iuchar: mí Iúil
Lathurna: Lorne
an Learg(aidh) Ghallda: Largs
Leódhas: Lewis
Lochabar: an ceantar fán Ghearasdan
Loch Aillse: Lochalsh
Loch a Tuath: Broad Bay, Leódhas
Loch na Dàile: Lochindaal, Ìle
an Lùnasdal: mí na Lúnasa
Mac Guaire: MacQuarrie
Mac Iain: Johnson
an t-Ollamh Mac Iain: Dr Johnson
Mac 'Ille Mhicheil: Carmichael
Mac an Léigh (Mac Dhuinnshléibhe): Livingstone
Mac an Rothaich: Munro
Màigh: Bealtaine
Malaig: Mallaig
a' Mhanachainn: Beauly
a' Mhaoil: Mull of Kintyre
Morbhairne: Morvern
Mùideart: Moidart
Muile: Mull
Mùirneag: cnoc in Leódhas
Niseach: ó Nis, Eilean Leódhais
an Òb: Leverburgh, sna Hearadh
an t-Òg-mhìos: mí Mheithimh
am Ploc: Plockton
Port na h-Aibhne: Portnahaven i Rannan Ìle
Ratharsair: Raasay
Rois: Ross
an Rubha: Point, Leódhas
Rudha an Fheurain: Grass Point (Muile)
Sealtainn: Inse Cat
Seòrasach: Hanoverian
Seumasach: Jacobite
an t-Eilean Sgìtheanach: Skye
Mac Shimidh: Fraser of Lovat
Sìophort: Seaforth
an Siorram Mac Neacail: Sheriff Nicholson
Siseal: Chisholm
Siùmpan: Tiumpan Head, Leódhas
Sléite, Sléibhte: Sleat
Spiothain: Spean, Lochabar
Srath-charrain: Strathcarron in iarthar Rois
Sruighlea: Stirling
an Sultain: mí Mheadhon an Fhoghmhair
Taigh an Droma: Tyndrum
Taigh an Uillt: Taynuilt
Tatha: Tay
Tìriodh: Tiree
Tirisdeach: duine ó Thìriodh
Tobar Mhoire: Tobermory
Uidhist: Uist
Uig: bailte ar an Oileán Sgìtheanach agus ar Leódhas
Ulabol: Ullapool
Ulbha: Ulva


Ciarán Ó Duibhín
2005-03-05
Clár cinn / Home page / Page d'accueil / Hauptseite