FIOSRACHADH 'O'N LUCHD-RIAGHLAIDH
Mo
DHFJGHIXN CHANADA.
Clo-Bhuaille  le  Ughdarras   Parlamaid  Chanada.
1892.
' TW IlifhUnd Ncw>" OOu, I Haaulicn Stmt. I»««»<-.v
4 ^A-
RI 'BHEACHDACHADH GU SONRUICHTE.
A bhàrr air mi tiodhlaic sliaor do dh' ochd tieheod acair fhearainn it tha air a thairgse le Government Clianada ann a' Manitoba agus san Airde Shuas do dh' fhirioniiach nam bith 'os cinn ochd bliadhna dung a dh' aois, agus a bhàrr air an fhearann a gheabhar aonr ann an Columbia lìhreatu in neach, gheobh luchd-àìtcachaidh 'o Bhrcotuinn a ghabhas talamh an taolih 'uigh do dh'ochd iniosan deug an deigh ruighinn thall, ami an airgtod :— Gach ceannas teaghlaich dà. nod agus trì-sgilliuD deug (£2 Is Id) ; gach boon agus gach ball do theaghlach 'o 's cinn dà bhliadhna dheug, nod agus sea sgillinn (£1 Os Cd) ; agus an t-shuim cheudna (£1 Os6d)do neach sam bith do'n teaghlach o' 's cinn ochd bhiadhn' deug a ghabhas fearann au taobh 'stigh do ii tìom a dh' ninmicheadh. <>heabhar na h-uil' fhiosracha<lh mu dheidhinn a chùis so ach beag bho Fear Gnothach (agent) Bàta-Smùid sam bith ann am Bhreatainn, no 'n Eiriomi, no bho:—
High Commissioner for Canada,   17   Victoria Street, London, S.W.
Mr. John Dyke, 15 Water Street, Liverpool.
Mr. Thomas Grahame, 40 St. Enoch Square, Glasgow.
Mr. John W. Down, Rith Bridge, ItrUtol.
Mr. T. Connolly, Northumberland H uuse, Dublin.
Mr. H. Merrick,  Victoria  Chambers, Victoria Street,
Belfast. Mr. Pctor Fleming, Dundee. Mr. W. 6. Stuart, Inverness.
CANADA.
Tha Canada 'gabhail a atigh America Bresi l "inneach gu tuath air na Stòraichean gu lèir. Tha 3,500,000 do mhiltean foidhe. Tha i air a pairteachadh na h-ochd roinnean, agus b'o an airidh shluaigh a bh'ann s gach aon diu sin an uair a chaidh an cunntadh mo dheireadh :—Eilean l'hrionns Eideard, 109,088; Scotia Nuadh, 450,525; Brunsick Nuadh, 321,294; Qucbce, 1,488,586; Ontario, 2,112,989; Manitoba, 154,472 ; Earrannan gu Tuath, 67,554 ; Columbia Rhrcatiiiimcach, 92,767 ; agus Earrannan eile nach 'eil fo riaghladh Pàrlamaid, 32,168—uile gu leir, 4,829,411. Tuigear farsuiimeachd na dùthcha lo a ràdha gu bheil i ni's mo na na Stàtaicheou a much bho Alaska, agus fai.sg air cho mòr ris an Kwinn-Eòrpa.
1		EE
~"'l ¦'*W<^'-		
tioii  Hi  parlamaid,  ottawa.
4
SUIDHEACHADH AGUS DOIGH-KIAGHbAlDH.
Tlia àrd-Uachdran aig ceann Pàrlamaid Choitchinn na dùthcha, mar fhear-iouaid na Bàim-rìgh Bh real uin neach. Tha Pàrlamaid Chanada air a deanamh 'uaird, dhe Ard-Sheaiiadh, agus Tigh-a-Chumanta, 's a giiionharaibh bho la gu là ann on làmhan, a chuid is mo do na Huill-Phàrlamaid, bho'm bheil a Chomhnirlo-Shòmhruichte, no 'n Cabintt, do 'm buin a bhi a comhairleachadh an Ard-Unchdrain, air an taghadh. Tha bail] an ArdSheanaidh air an taghadh fhad 'a is beò iad leis an AnMJachdran ; agus tha Tigh-a Chumanta air a dheanamh suas as ùr a huile cuig bliadhna, a reir lagh. A bharrachd air so tha Pàrlamaid air leth aig gach Earrann, agus a dhà aig cuid diù, mar ann an Eilean Phriouns Eideard, Scotia Nuadh, Brunsick Nuadh, agus QlMMd ; ach a fa-aon « mhàn aig Ontario, Manitoba, agus Columbia Bhreatuiniicach. Tha fo-Uachdrau air a chur aig ceann na Pàrlamaid Earrounaich leis an Ard-l'acbdran. Tha co-shuidheochadh Clianada air a ghabhail a stigh aim an Achd America Uhreatuinneach gu Tuath, 1867, anns a bheil na cumhachdan a bhuineas do na Pàrlamaidean beag, agus d" na Phàrlamaid mhor air an comharrachadh a mach. Kaodair a ràdha gu e'jitohionn gu bheil an Ard-Phàrlamaid a gabhail aire do nithibh a bhuineas do 'n rìoghachd gu leir, agus na Pàrlamaidean beaga do na nithibh a bhuineas do'n dùthchannan fein n mhàn. Tha eòlas elicithir-bliadhim fichoad an deigh a dhearbhadh gu'n d' thàinig an dùthaich air a h-aghart gu mòr fo na riaghlaidhean so • agus thu gach uilo bhuidhionn anns an tìr dho 'u aon inntinn mo dhèighinn aghartas na dùthcha 'a so sios a bhi 'n crochadh ri aonachd 'us dlù-sheasmhachd an t-sluaigh dha 'chèile mar bhonu-etèidh. Cha mhòr nach'eil guth taghaidh (vote), saor aig a huile duine an ceangal ris an dà sheòl Pàrlamaid. Air feadh nan Earrannean tha l.uchd-Comhairlc anns na bailtean agus air ua dùthchannan air son rathaidean, sgoilean, agus giiothuiclieaii (ile 'chumail air doigh ; agus mar so tha riaghladh na rioghachd air a sgaoileadh fhail sa ghabhas a bhith a reir spioraid an Ard-ltiaghlaidh a dh ainmich sinn ma thru.
AIMSIIt.
Cha 'n 'eil uibhir a mln-fhìriun uir Innseadh mu dhèighinn ni a bhuineas do Chanada's a tha iiu'ii cuairt do dh'aimsir an àile, ach cha 'n 'eil dòigh is fheàrr air a meas na 'bhi greis an sin. Tha an t-àìte ni 's blàithe's I xhamhradh, agus mòran ni's fuaire's n gheamhradh na Brvatuinn ; ach tha u teas fàbharach do dh' fhas ua'measan agus nam I u r. V anns a h-uile dòigh toilichte ; agus cha 'u 'eil am fuachd an aghaidh slàinte no beatha. Gu fìrinneach's e Canada aon do na h-àiteachaìbh is slàinteil 'th'air an ¦ t saoghal. Tha 'n geamhradh ann bho December go deireadh na Marta no meadhon April; an t-carrach bhu April gu May ; an samhradh bho JUDO gu September ; agus an foghar bho October go deireadh November, thair a cheile-   Faodar aimsir dùthaich a thomhas a rèir a fàis.   Tha obair-
¦cheàird na dùthcha air a cumail air aghart sa gheamhriidh mar aig amauun eile, agus tha 'n aon obair dha 'deanamh mu thuathanas 'an Canada's mi fhoghar agus sa gheamhradh's a tlia'nn au Sasunn, an Alba, an Eirioun. Clia ghabh treobhodh deauaiub ann an dùbhlachd a gheamhruidh, ach bidh'ar ris 's an fhoghar agus au earrach; agus trorah mhiosan u ghcund.niidh bìdh 'n crodh ri m 'biathadh, banarachas ri 'chur air dòigh, bualadh ri 'dheanamh, aufhuinn ri 'chur au ordugh, togalaichean ri charan di, agus deasachadh ri 'dheanamh air son obair an Earraich. Tha o cinnteach gu leòr nach biodh an dùthaich cho fad'air a h-aghaidh, na 'n sluagh cho pailt na 'n biodh au aimsir au aghaidh slàinte no soirbheachadh ann's an àite. Gun teagamh tha aiuanau math agus don ann an Cauadn DMT ann an àiteachan eile, ach ga ii gabliail thall thairis tha 'n aimsir cho fàbharach au sin ri lirean eile 'a an aon shuidheachadh gu Tuath.
FAS AN TAU1HUINN.
-Nì sìuu iomradh ann au ait' eil' air tuathanas Chanada. A bhàrr air ain tha 'n dùthaich glè bheairt.-ach ann an fiodh, agus ann an gual, òr, airgiod, iarnuu, copar, &c A rithisd tha iasgach mòr mu na cladaichean, lo chèil air taobh an Atlantic agus a l'hacific, agus ann au uisgeachadh inoadhon na tìre, a tha air a mheas aig seachd muilleaii punnd Sasiinmich na bhliadhna; Be bradan, breac,bodach-riitidh, sgadan, rioimach, halibut, agus adag, na h-èisg is pailte ri ghlacadh, ach tha èisir, ague giomach pailt mar an ceudua. Tha obair-cheàird mhòr ann ma thra, agon tha i a fas ni s mò gach bliadhna. Clia'u ann an aoil àite tha so och amis na seann iuhòr-roinuibh uileadh ; agus ann au beagan tiùm, cha'n'eil teagamh nach ruig i au Airde-Shuas.
» MARSANTACHD.
Tha marsaiitaulid Chanada a tighinn gu dà fhichead muìlleau punnd Sasunnach sa bbhliadhna, sa chuid mhòr dhi ri llreatuiun agus na Stàtaiehcan, sa 'u cor ris na h-Iniiseaehan Shuas, America gu Deas, Australia, China, agus Japan. Cha 'n 'eil na figearan so a toirt cunntas air bith air a mharsantachd eadar na mòr-roinnibh iad fhèin. Tha Mar Santachd Shaor (Free Trade) 'o thaobh gu taobh dhe 'n tìr, agus tighmn-a-stigh na dùthcha mun cuairt da S3G.000.000, 'sa bhliadhna, dhe'm bheil #22,000,000, a g'èiridh air cìsean air marsautachd a tha tighinn it dh'iouusuidh Chanada 'o thìrean eile.
MAUCAIDEAN, MEADHOIN'EAN-SIUBHAIL AGUS LUINGE AS.
Tha inarcaì<leaii do dh'uir fhàs na dùthcha pailt, an darla cuid \> 'n laobli 'stigh na'ii taobh a mach. '3 bidh niaresideaii as ùr aca 'nuair a bhios au cor bhàtaich can-sin ind a ruith do na h-Iuuseachaii
6
Shuas, America go Dean, Australia, China, IM Japan. Tha mòran di nighe :i -¦ ibli ni nir ' damh agus air uisge an Canada; 's hi an ceathramh rioghachd uir nn t saoghal 1 airson Iiiiugeas. Tim rmlwaij 'dol bho "ii Atlantic gus a Plmcifìe ; agus eadar gach Earrann air loth. Tha mu ii cuairt do thri mile di'ug gu leth roile nn/wiy fosgailte 's an tir aig an àm so. Chaidh na h-ahhnaichean 'n na cnnàlnichcan a leabachadh 'o chionn beagan bhliadhnaibh a mheud 's gu'n faigh na bàtaichean smùid is mo theid air nniir gn Modh na'n crithe aig Quebec agus Montreal, agus seòlaidh long fa chuig ceud tunna luchd bho 'n Atlantic gnu na locliaibh mòra. An deigh na'u canàUiehean a bhi air a meudachadh, ann an 1894, lanihaidh luingeiui fo dha mhìle tunna luchd seòladh gu ceann Loch Navigation.
STAID BEATHA, EOGHLUM, AUUS COIR DUTHCHA.
(Iia Veil faing air a leithid a dh'eadar dhealachaidhean a measg an t-sluaigh ami uu Camxla 's a thà ann ain Breatainn. Cha Veil lagh ceud-shinnsireachd ann, 's cha 'n'eil boehdaibh ann ; cha Veil neach an duineil neach eile, ni a tha gun teagamh a g' èirigh blio'n a huile tuathanach a bhi an làn cliùir air a elinid fhein talinhainn, agus a bhi na mhaighstir air fhein, agus soar gu a dheanamh mar is math leis, saorsa air nach eil eòlas ann an dùthchannan ni » sine. A rithisd tha na cìsean aotrom ; agus chaidh iomadh dhuilgheadasan clmithc-beatha a Ilia gun mi car im darla taobh fhathasd ann am (treat iiiim a chur as an rathad an Canada bho chionn bliadhnaibh air ais. Tha aaorV aidmheil aig gach aon ; tha foghliiin, sa chuid mhòr, mar an ceudna saor; tha guth-taghaidh (vote) aig gach neach ; faodaidh 'n sluagh mar is miann leo fhein na hàiteachean òil a chin* as no ami; tha Phàrlamaid a tighinn gu ceann ami a huile cuig hlaidhna, agu* tha na buill Phàrlamaid air am |>àigheadh airson an seirbhis : faodaidh bant rach dhuine pu it hair a bhean a phòsadh ; cha Veil lagh bhochd idir ann, ach tha dilleaehdain agus gach neach mi-chomasach agus nos-mhor air an cumail suas fo lagh na *m bailtean. Tha Govtmwnt, mar a their iad, aig a li-tiil' Earrann dhi fhein. Tha foghhmi ri fhaotuiim ann ach beag a nasgaidh, agus, mar sin, tha na dreuchdan as àird© 'a an dùth, .. cho saor dha na h-hdibh 'a a tha iad dha na h-uaisliblt. 'Sa chuid mhòr t.e'n aon dòigh foghlaim a tha iad a cleachdadh 'a na roòr-roiniiibh uile. Tha fir-earlwaidh (Trustees) a riaghladh na sgoilean air son an t-sluaigh, agin* tha iadsa '(-aìgheadh cis bheag a chum an cumail suas; 's tha 'n cor a tighinn bho na Parlamaideanlomvlach (Local Governments).
Cha Veil mirichcan-dùthcha bho Bh reatui minich a theid a dh'fli uireach a Chanada. Tim iad ma thru ann an sealbh air na coiriclumn agus na sochairean a bhuineas do im lìrcnt luimnich a bheirte 'n sin. 'Sann nach dean a dhol a Chanada diùbhrns air bith do theaghlach Hhrcatuiniiacli is mo na dheanadh o 'dhol do bhaile mòr no liemg aig nn dachaidh. Gun teagamh nì e dinbhras a dhol do na Stàtaichcan na 'dhùthaich thairis nir bith eile, far am feum sluagh dealachadh ri 'ti ccart-bhreith, agus ri 'n
7
dlighe do 'ii righ agus do' ro bratach mas fhaigh iad eòir-dùlhclia. Ann an iomadh pairt do na Stàtuiehean cha deanar gnothach mu thalamh ach ri feadhhainu air am hràthaireacheadh ris an dùthaich.
COMHAIRLE CHOITCHINN DO DHEILTHIRICH. AN TIOM GU DHOL THAIRIS, DUAISEAN, Ac.
Ghcnhhnr àireamh Luchd (inollniiuli (agents) Gnvernmmt Chanada ann am Rreatuiiin agus Eirionn, 'sa gabhail a stigh an t-Ard-Chumhachdair (High Commissioner), mar a leanas:—
Ba chòir dha no huile smaoinicheadh air a dhol a Channdn coins a chur
A. ii Whltchw ..   -. W. U HillUrJ ..  .. W. (i. r.    .--I .. v.    !'   !:. i- i         .. Jflt>ll1<lh>l       ..    .. W. li smrMN J,.hn U'Tajpnn C. K Milinu      ..   .. K. llrokovakk     ..   .. 'Ml-  -   ic.""                           ..	Wintilpa*    ...... Utile Haakkti-henitn	Winninrs, Htnlcoba. MinnedoM,      ., lin 1—.            „ Brandon. 1-clonic*,       _ KcauM,     AwttJbJìk.     H.W.T. Pr. Allirrt, "ukiW*-.!*,.. (Tanitfniiion, Aniiikl-oln     ,, BaUkforJ, Hiialutctwwan, „ (;Bl«r., Altitru,
	Soufk   ........ Turtl* MouaUla ...... Prim* Allirrt     .. i.'.-.i- «n........ Uilturord   ...... (Mm   ......	
P. V. Ou>rna ..   .. K- U KìAt T B. ftnw«i . ¦   . -K. r. HwpkHMM I'   -   a -i-1  I -i i	Erin    ni   '     ...... Lfhbridc*        .. TWk*wowI..... Winn Im 1    ll          .!¦¦!.	Edmonton.  ,.                  .. :. ¦ i i     ,. Sil'.-oW*. A-lml-oU. Minnìpnr, Uknitolm,        ,, Klmoulon, Albert*.         ,, (!nl„-ir». Allitrta,             ,, Hr. Albtrt,n«k«l«hP*«ii, „
0. U (louin       ..   . i idhn M-T»i!EWt	OtlKM)'........ I'tliu'a Allwrt    ..   ¦¦	
LUNNAIN.....	Sir Cu mu Ti -rrn. Itarl.. O.C.MAI , OB, High c im mial oner lor lUiia'la, IT VMoila SI ttd, London. H.W.
	Mr. j. 0. Ccilhu. CM « . SfcKtary. Mlnli Com-mtam^.f Offlo*. and Vr A. W. KaiaoiM, AibuUM BttfreUr) (vVlmaaa »!¦ n> 1
	
IN R1II RMS	Mr. w. o. Break*
111 K Ml Mì UAM     ..	Mr. £***¦¦ Wood, ~9 Ilurlry Ro»d
MYKItFOOL	Mr. J"fW I>tk», 15 Wairr Mr«*t.
(11.A  iu'.....	Mr. Tim* <. ¦ ¦¦•in. Hi. Kiiooh Bqaaar*.
DI'IILIH      .....	Mr. Ti im as UoHoiLf, No ri numb* rian ¦! BtMfc
I1KI-TOI......	Mr J W. IKiwa. Rain Itrintfv.
DUMB.....	Mr. PitiiMiuii, *l HhrhSurM.
'Sann eadar April agus July a bu fhreagarraiche do shluagh air bheagan airgìoid a dhol thairis : ach mar is traitho ro is fheàrr.
Cha Veil dòigh air faighinn thairis do Chanada saor. Feuinair an làn luach giulain (fare) a phàigheadh, agus a bhi aig muinntir mar an ceudna do dh'airgiod na bheir air an milvai/ gu ceann an uidh' iad, agus na chumas, iad gus am faigh iad obair. Cha d' thoir au Government cabhair air bith 's na nithibh so.
Cha Veil rèusau air dad a ràdha 'n so mu dhèidhinn nam bàtaichean, smùid a tha dol a null do Chanada, no mu dhèidhinn mint pris-giulaiu. Gheahlmr so uileadh anns na pài|>car:in-iiaighcachd, no bho Inchd-gnothnich nam l>àtaichan-smùid, dhe'm bhoil cuid ri fhaotainn anns gach baile. Ach bu chòir aon ticeid a cheannach air son muir'us tir gu ceann na h-uidhe, bho n' tha so gu tric ni's saoire na to airson na mara agus te'ilc rithisd airson na rttihtay.
Feumar an deagh chùram a ghabhail gu 'in bi 'n trealaieh (luggage) air a h-uinm-chomharrnehadh gu ceart. Hu chòir mar an ceudna 'chumail an cuimhne nach d'thoir cnideachdau na 'ni bàtaìchoan-sinùid leo airson luchd-siubhhail cumanta ach beagan trealaieh. agus gu'm faod an railway pris a chur air cuideam's an bith 'o's cionn ceud gu leth punnd. Ni mo a rnigoas feadhainn a leas na h-uile ni a b'fheàrrid' iad a thoirt leo do Chanada. "S fheàrr airneis agus rudan trom* fhàgail air chùl, agus tha uidheaman tighe ri cheannach thall. Tha acfhuinn tuathanais 'us acfhuimi oibrich dhe gach seòrsa ri fhaotiiinii thairis aig prisean rèusonaeh. Ach bu chòir do gach neach pailteas aodaich iochdail-—trom agus aotrom—a thoirt leis, airson a gheamhraidh agus an t-shanihraidli, agus anart, plangnidean, maideaii-lcaba, agus rudan beag 'eile bhiodh feumail agus nach d'tlioirendh a mach mòran rum. Tha trealaieh eilthirich soar 'o chisean-puirt mar bi ap' ach na dh'fheumas iad airson comhfliurt am bodhaigean, agus au cuid obrach.
Ciheahhar ainmean im'ni bailtean is mo 's na h-Karrannan mar a leanas :—prince Ethmml It/ami-—Chariot tetown (11,374). Summerside (3000), Alberton, Georgetown, Souris. Jfovà Scotia— Halifax (39,000), Truro, Yarmouth, I'ictou, Dighy, Amherst, Annapolis, New Glasgow, Sydney, Londonderry. JVVw Jirunfieict—-St, John (40,000), Fredericton (6500), Moncton (9000), Dorchester, Sackville, Shedìao, St Andrews, Woodstock, agus Chatham. QueUe—Montreal (210,000), Quebec (03,000), Shcr-brooko, Levis, Hull, agus Sorel. O'if'irio-—Toronto (1X1,000), Ottawa (4o,000), Hamilton (49,000), London (32,000), Kingston (20,000), Braut-ford (13,000), Gnelph, St. Catharines, St. Thomas, Stratford, Chatham, Itrockville, Peterborough, agus Windsor. M inilol •¦—-Winnipeg (2'ì,000), Portage la Prairie (3000), Brandon (4000), Emerson, .Selkirk, agus Minne-dosa. North*WeH Territoric*—Reg i na, Calgary (3900), Broad .View, Medicine Hat, agus Prince Albert. /!rifi*h Columbia—Victoria(17,000),, Vancouver (11,000), New Westminster (7000), Nanaimo, agus Wellington.
VANCODVBR.
Duaisean—a bhios gun teagamh a g'atbunachadh o thiòm gu tiòm— I ha gu mòr ni's àirde no ann am Itrcatiiinn. Tha a mar an ceudna ni 'a saoire tighinn suas ann ; agus le beagan curaim bhiodh teaghlach mòran no b' flieàrr ann an Canada no aig an dachaidh.   Tha mòran choihronian mm
10
an Canada do'n t-sluagh do 'iu bheil an t aite freagarrach ; ach feu mair ;i chumail an cuimhne nach deanar an gnothach an sin ni's mo no'n ait' eile gun obair chruaidh, oidhcirpioeluis, agus seasmhachd do chliù math.
COTIIUOMAN.DO LUCHDAITICH AGUS KAIIUAIH I.UCIID-
01 BREACH.
Dhaibhsan aig a bheil airgiod tlia muran chothroman an Canada. Faodaidh iad a dhut a stigh ann au tuathanas le greim a dheanamh air an fhearann shaor, no fearann deasaichte cheannach ; no ann a' meiniiead i.ireachd ; no ann an obair-chcàird ; agus theid tighinn a stigh suidhichte glè fhad aim, far a bheil aimsir fhullain, dùthaich bhrìaghn, agus pailte** sj-'irs, agus far am bheil sochairean teagaisg air nach A' thugadh liàrr.
Cha'n urra' tauthauaich air a hheag uo mhòr a dh' airgiod ni is fhearr a dheanamh na a dhol do Chanada, An sin tha tuathanasan deas ri 'cliounnaeh aig bho cheithir gu fichead nod an acair (ri phàigheadh le beag 'as beag) a reir au suidheachaidh 's nithibh eile. Ann a' Manitoba, san Airde Shuas, agus Columbia llhrcatiihinach tha iad ni's saoire na sin. Tha fearann tiurerument ri cheannach ami an Kilean Prionns Kideunl, Scotia Nuadh, Itruusick Nuadh, (Quebec, agus Ontario, aig prisean reusontach,
TUATHANAS  HKAS—SCOTIA  NL'aiiii.
ann* anns na tri ìtitibh mu dheireadh dhiù so tha fearann saor ti fha ttnjnn i ¦ 11 ili.i ii.:] .hi talamh freagarrach, agus's docha le luchd àitich tuathanasan deas a ghabhail no hui fearann HOT ann a' Manitoba agus 'sua h-Earrannan
II
axn9 AN   AIMiF.-SIICA*.
Bu chòir do dltaoiu' òg a dhol do Mhanitolm, do'n Airde-Shuas, no do Cholumbia Bhreatuinnaeh ; do dhaoine DO bu shine lo airgiod 'lin teaghlaichean òga 'dhol do h-aoii do ua h earrannan is sine, agus tuathanas ri cheannach no 'ghabhail air mhàl. Ach feumaidh gach neach an ni so a smaoineachadh air a ihon fhèin. Ann a' Manitoba 's an Airde-Shiia-, ago-, pàirtean do Cliohunbia Bhreatuinnaeh tha tòiseachadh ni's dorra no ann au àiteachan nis sine.
Thà e duilich a ràdha gu dè a chuid nirgioid a dh'fheumadh <»l"»ir tuathanais an aid. Tha [mòran aig eòlas agus gliocas neach fhèill ri dheanamh ri so, agus aig an àite "s an dòigh 'a an gabh e talamh. Ach faodar a chantain ua'ui biodh mu cheud  nod  saor aig neach an deigh
's an "Airde-Shuas, a tha glau, rèidh, airson a threoghadh. Anns na dùthchanuau so tha fearann ri fhaotainn \Am Government, agus Cuideachda Hudson Bay agus an leithid eile, aig bho dheich tasdain go da nod an acair.
CHUArilAN CltriTHNKACiII*—-MA Nil OH A,
La
Tha farraiil mlròr agus a tha "sior fhàs, nir seirbhishh anns a h'uile ccàirne do'n Rìoghachd. Ged tha marhinny ann am feum gach latha, tha luchd-obrach gann, agus gheabh cosnaich mhath obair an còmhnaidh. 1 ha aig mòran a thòisich nan luchd-obrach a nise tuathanasan dhuibh fhèin aim an àiteachan dhe na's fheàrr 's an Rioghachd. l>o ghàiroadairean, agus a leithid'* aig n bheil eòlas air eich 'us crodh 'ns caoruich faodar a chomhairleachadh a dhol a null. Ach gun teagamh 's ann air caileagau shearbhagan in mo 'tha dh' fharrnid uileadh, a reir àireamh.     Tha na
TUATHANAS ANN*  AN  ONTARIO.
duaisean math, duineil an obair mi-thoillichte agus tha iad ciuil teach ;t dachaìdheau com h flin rtach fhaotuilin. Air an uair'san ruigeadh aon diu thall bu chòir dhi fear giiot Imich na <;»rerHwtnt fliaicinu. Tlia aig a leithidsa mar in trice na ofig cunntas air àiteachan falamh agus bheir e dhoibh litrichean yu uiiiathaii-iiasnl a choimheadas riu giisam faigh iad ami an seirbhis. Ach hu chòir dhuibh an còmhnaidh leisdeanasan a thuirt leo, bho ii' tha ind cho feumail an Canada agus ann nn aiteachan eile, faodaidh inds'n dhol a mach aig àm air bith dhe na bhliadhna,
Cha'ii'eil farm id sam bith air hoìriomiaich eil' ann. Cha hu chòir do chaiteagaubuiih no do nihiiathan altmini, '» a leithid sin a dhol a null in lugha na bhiodh càirdean math aca thairis ; no do dhubh-chosnaich 'us litchd-ceàird sam bith, 'ti earbsa gu de a thuiUadh orra. Faodaidh iad a dhol air cuireadh cliàirdeaii, no ma lauihas iad làimh 'chur ri oliair fearainu. Cha'n'eil cleirich, 1 uchd-1Aiming, gillenii-buiih, i. o luch-obracli rniltmyt air an comhairleachadh a dhol thairis as lugha no tha àiteachan an gleidheadh ach roimh laimh.   Tha gu leòr thall mu choinneamh na 'ti dreuchdan sin.
riugliion thall, agus bengaii eoUii uir tuathanas, gu'n Modh o «n comas tuiMMIiMh beag, niRtli gu leor  n <lhcaimn.ii air flu talamh shaor ann'" HMìIoIni, npis 'san Ainle-Sliuna,
11
Faodar a riu te nach VM O'oiv.nmrnt Chanada 'toirt misneachd iilìr d<i eho-thàmhaichcan tiglioan-iiam-ljochd go dhol a null, no do neach air bith nach urrain teisdeauas fheuchainn air a bhi fo chliù 'us ainm math. Cha Veil an cothrom is lugha ri thoirt do leithid sin ann an Canada.
Ni mo a tha misneachd ri thoir do luchd lagh,'« a leithid sin d" dhreuchdan, do mhaighstireau-sgoil, no dha leithid sa bhios a gearraidh dp 'u arm. agus ann an seirbhis na Rioghachd, gu h'àraid ma 'thà iad an cabhaig gu ubair fhaoin iuil.
TCATIIAN'AICH ANN AN CHANADA.
Do thuathanaich thu mòran chothroman aim an Canada. Tha tuathanasan -leas saor ann ; tha talamh 'magaidh ami dhoibhsan a tha deònach u dhol gus an dragh a thoir a stigh ; tlia'm fonn beairteach, agus an ainnir fàbharach do dh'fhas gach bàrr a gheabhar am Rreatuinu ; agus
Tt" ATI I A.\AS KM.'  ANN AN ONTAKIO.
fàsaidh 'us abaichidh'am Hon-dhearc tu leithid mu a mheasan a mach ; agus tha niareaideaii airson au creic air a huile taobh's mar au ceudna airson gach ni eile thig bhu'u tiiathunas. Air an laimh eile tha cisean aotrom, agus iniilcachdaibh-oibraeh saor, 'a gach lath 'ann an feum,
15
Tha 'mharsantachd atha Canada'cur a mach a gabhail a stigh fàs-cumanta na'n tuathanasan, agus measan. Leis au aimsir a bhi fioraiI, agus-am fonn torach, tha tuathanach ann an Canada 'n comas a huile bàrr a dh'fhàsas au Sasunn a thogail, agus a chor orra sin, tV>rc Innseanach. Tha measoii na'n liosan coltach ri chèile 'san dà thir, ach gu'n abaich tomaloe*, meal-bliucnii, agus jtrarh, a -nach ann an iomadh nàìrl do'n dùthaich thairis. Tha Tigh-Lagh Tuathanais (Department of Agriculture) ann, agus fear do bhuill na C'tlàntt air a cheann ; agus rinneadh lagh ann an 1877 a toirt a chead cuig tuathanasan àiteach thall sa bhos feadh im rioghachd a dh' fheuchainn ciod gus an d'thigea'lh iad. Chaidh aon a shuidhcachtdh ann mi Ottawa, airson Ontario agus Quebec ; aon aig Nappun, N.S., airson na'n roinnean ri taobh na mara ; ann aig Indian Head, airson na'n Earrannan 's an Airdc-Shuas ; agus fear aig Agassir,, H.C.; agus ghèill iad gu math ma thrà, 's tha.dùil gu'n goill iad fhatha-d ro luaeh-mhor do'n tuath.
kOV  do sa tuathanasan so-ottawa.
'Si tuathanas gu'n teagamh cnàimh-droma gach uile mharsantachd 'us obair an Canada, 's a dh'fheumas a bhi airson tlom, a rèir a mheud '» a tha thalamh fhathasd ri àiteach ann. Ged' tha faisg air cuig muillean do shluagh ann, tha nu'n cuairt ri luach da' fhichead mìle dollair do dh' fhàs an talmhainn—eadar beathaichean's an cuid toraidh, agus na tha a tighinn as an talamh—dha chroic ri tirean eile h-uilo blaidhiia 'n deigh 'iu feum
16
fhèin a shàsuchadh. Agus cha'u'cil uile sam bith eile romh Chanada airson feabhas gràine ; b'e 'u siol a chuireadh a null as gus au Exhibition ann an Antwerp a b'fheàrr an sìn ; agus cha leig iadsan a chunnaic aig a Cholonial Exhibition ann an 1N8G na sàmpuill a chuireadh thairis as an cuimhne gu h'aithghoarr iad. Ami an 1891 bha bàrr atiabharrach aims a h-uile ceàiruc do Chuuada. Ann a' M b >, agus san Airde-Shuas a mhàin bha bho fliichcad gu deich muillean fichead bushel cruithneachd ri 'reic
Ann au Canada tha'r a nise deanamh mòran do thogail mheasan le chòil airson am feum fhèin agus a chum an croie, 'S ann a bhios sluagh eile 'gabhail iongantais ris a mheud 'sa tha ri fhaicinn ann dhe so. Chan urra' feadhainn a bha 'a dùil nach robh ann au Canada ach beagan ìicairaichcHii sneachda, mar a thubhairt fear do rìghrean na Frainge mo dhèighiuu an àite romh àm an t-srioeaidh, a chreidsinn gu'n biodh na h-mbhir do thogail mheasan ann an dùthaich aig am bheil aimsir na h-Kaduilt agus na Frainge. Tha ftondiosaibh ann an Ontario fo'm bhuil bho leth-chèud gu tri fichead acair thalmhainn ¦ tha liosan peaehrs ann cho uiòr sin ; agus liosan ùbhlan nach gabh cùnntas. Tha 'ra togail Buidheagan taliuliainn ami mar bhàrr achaidh eile. Tha pi arabais, pèuniis, siristcaii, gròisetdean, deareagan, agus aiibheagan gu ro-phailt ann. Abaichaidh 'n tomato a maith ann . agus tha o uairean ni's saoire ri choannach na 'm buntàta—mu dhà thasdaii, 'us uairean aig leth sin, am bushel. Abaichaidh mcal-bhucain a miiith auu mar an ceudna, agus tha c ri cheannach glè shaor air na margaidhean.
Tha pailteas fìon math dha dheanamh ami, agus tha o cho saor's gu'n ruig na bochdaibh is mo air.   Faodar ainmeachadh gu'm bheil feadhainn a
TUATHANAS  ANN  A*  MANITOBA.
17
mhuinntir na Frainge ann au siurramliachd Kascx, ri taobh Loch Erie, a tha cumail air aghart otiair-fhiona, a rèir dòighcanau na'm Frangach, agus aidichuidh iad uair sam bith gu'm bheil an iliithaich ni '» freagarraiche mi taobh shios na Frainge, agus gu'm bhoil am Hon ni's fhèarr ann.
lthiodh c feumail do chuid a bhiodh a smaoineachadh a dhol thairis a thuigsinn gu'm bheil Canada cho beairteach so ann a' ineasau, cha'n ann a mhàil airson sin fhèin, ach 'o na tha 'chuis a dearbhadh gu'w bheil an aimsir cho math ann, ni aim sa bheil au dùthaich fada roinh Bhreatainn. Mar so gheobhar ann a mheasan na bhios gu feum no gu iarrtus neach an còinhnuidh.
Tha pris mhòr daonnan air ùbhlan Chanada, agus tha mòran diù ga 'u creic am Brcatuiun bho àm gu àm. Faodar ainmeachadh gu'n d'aidich na h-Aincricanaich ri iad a bhi ni 'h' fhèarr na 'n cuid fhèin aig Exhibition mhòr a bhan'n am Philadelphia. Thuirt pai|*ir-naigheachd aim a* Now York aig an àm ud gu'n d' thainig na measan Im bhriaglai bh' aig nn Exhibition 'o Ontario, Canada, sa bh' air an togail ann au sin le Comunn a rinn mòran a mhisneachadh fàis mheasan ann an America gu Tuath. Ann an 1891 bha bàrr trom ùbhlan aim sau dùthaich; agus chuireadh graine cheudan mhile baraillean thairis do Rhreatuinn diù, a Ontario, Quebec, agus Scotia Nuadh.
TI'ATHA NAS » PR EI fil—Al.UBHTA.
Am bichiontas's e tuathanas mhioRgaichto's mo thann—wol, mheasan, stoc, agus baiiarachos au ceann a chèile.    Ach tha tuathanasan ami air
18
nach' eil ach sprèidh agus cich, agus feadhainn eil' air nach' eil ach banarachas, ach cha'n'eil iad sin cho pailt.
Dh' fhaodadh nach 'eil an tuathanas cho fad air aghart ann's a tha i iuil) an ri:: 1 a dh' àiticheau do Ith reat uinn, ach tha i a fas ni V fhearr ann a h-uilc latlia.
QU'APPELLE