Pa'ikrávar

An Ghluais

-a [claochlaíonn briathar go hainmfhocal]

áama bradán

-aan [gníomhaí] "-óir"

áas uisce

-aha "an ní atá ...-ta"

ahavíshkaanva déan iascaireacht le líon tumtha

-ahi X-ahi = "bheith X-ta"

ákunva seilg [briathar]

-anik anallód [gníomh a tharla i bhfad ó shin]

ápiv (ápim) lorg [briathar]

-ara le, trí

asiktávaan bean (áas+iktav+aan = an té a iompraíonn uisce)

áta ní mé?, ní fheadar?

av (am, aam) ith

ávaha bia (av+aha = an rud atá ite, le hithe)

ávansa fear

ávansóokraami tuairgníodh (an) fear (ávansa+u+ikrav+i)

-avish (-heesh) [gníomh sa todhchaí, an aimsir fháistineach]

axiich páiste

chúuphi labhair

chúuphinaa labhair [níos mó ná duine amháin]

fâat cad?

-hanik anallód [gníomh a tharla i bhfad ó shin]

-heesh (-avish) [gníomh sa todhchaí, an aimsir fháistineach]

húuka (húka) go dtí cén áit

hûut conas? cén chaoi?

-i [an modh ordaitheach]

ihya gob amach

iiku buail leis an dorn nó le cloch sa dorn

ikmáhach te (aer, aimsir)

ikmaháchraam teach allais (ikmáhach+raam)

ikrâami tuargain! (ikrav+i)

ikrav (ikram) tuargain, meil

ikrávara tuairgnín

iktav (iktam) iompair

ikxaréeyav dia, spiorad

ikyâanik rinne anallód (ikyav+anik)

ikyâara déan le(is); uirlis (ikyav+ara)

ikyav déan, "make"

ithvaay brollach, croí

ithváaykam os comhair, roimh (ithvaay+kam)

iypaay bog, sac, cuir

-kam taobh

káru agus, freisin

koovúra uile

kun'áamtiheesh beidh siad ag ithe (kun+av+ti+heesh)

kun- siad

kunchúuphinaatihanik bhí siad ag caint anallód (kun+chúuphi+naa+ti+hanik)

kuníkraamtiheesh beidh siad ag tuargaint (kun+ikrav+ti+heesh)

kunipítihanik dúirt siad anallód (kun+piip+ti+hanik)

kunkupítiheesh beidh siad ag déanamh (kun+kúuphi+ti+heesh)

kupa...ahi ar chaoi éigin

kuphêesh déanfaidh

kupíti tá ag déanamh (kúuphi+ti)

kúuphi déan, "do"

-mu go dtí, chun

mu- a [aidiacht shealbhach uatha: his, her]

mukun- a [aidiacht shealbhach iolra: their]

mukunipâapuhanik a bhí á rá acu anallód (mukun+piip+pu+hanik)

mupâapuhanik bhí á rá aige anallód (mu+piip+pu+hanik)

mûuk le, ag baint úsáide as

-naa [iolra]

nu- sinn

pa 1. an <an t-alt> 2. a, go [mír choibhneasta]

pahûut mar, an chaoi (féach: hûut)

pakun'áamtiheesh a bheas siad ag ithe (pa+kun+av+ti+heesh)

panu'áamti atá muid ag ithe (pa+nu+av+ti)

pata ith brachán dearcán

pátasaraha anlann, bia le hithe le brachán dearcán

páy seo, sin

pi- (ip-, p-) arís, ar ais, "duit féin"

pihnêefich cadhóit

piip (ipi, ipaa) abair

póokraamtiheesh a bheas ag tuargaint (pa+u+ikrav+ti+heesh)

pookyâanik a rinne sé anallód (pa+u+ikyav-anik)

-pu [claochlaíonn ainmfhocal go briathar]

pu'ikrâamtiheeshara ní bheidh sé ag tuargaint (pu+ikrav+ti+heesh+ara)

pu... kupápiikunaaheeshara ní bhuailfidh sí iad ar aon chaoi (pu... kupa+pi+iiku+naa+heesh+ara)

pu...(h)ara

puhúun...ara beag an baol

pûuhara ní hea

-raam áit

-sar in éindí le

-suru amach

-ti(h) [gníomh leanúnach] X-ti = ag X-adh

u'ahavishkâanvutiheesh beidh sé ag iascaireacht le líon

u'ákunvutiheesh beidh sé ag seilg

u'ápimtiheesh beidh sé ag lorg, á lorg(u+apiv+ti+heesh)

u- sé, sí

uhyásuroovish gobfaidh sé amach (u+ihya+suru+avish)

úkraami tuairgníodh sé (u+ikrav+i)

úkraamti tá sé ag tuargaint (u+ikrav+ti)

ukuphêesh déanfaidh sé (u+kúuphi+heesh)

ukyâaratiheesh beidh sé ag déanamh leis (u+ikyav+ara+ti+heesh)

ukyâatiheesh beidh sé ag déanamh (u+ikyav+ti+heesh)

upíikunaa buaileann sé é féin le cloch ina dhorn (u+pi+iiku+naa)

upiip deir sé (u+piip)

uum (s)eisean, (s)ise

úypaaymeesh bogfaidh sé é go dtí

va- a [aidiacht shealbhach neamhphearsanta: its]

vaa sin, mar sin

vâaram fada, i bhfad

vúra (vúr) go díreach, go deimhin, "just"

xâatik "bíodh..." [mír ordaitheach]

xás ansin, an uair sin

xáy "ná..." [mír ordaitheach]

xuun brachán dearcán; min dhearcán

yaas'ára an cine daonna

yíchaach le chéile

yíth a haon, duine amháin