coicís

Nua-Ghaeilge Chlasaiceach: caoicdhígheas, caoicdhíos

Meán-Ghaeilge: cóicthiges

Tá "cóicthiges" déanta as "cóic" (= cúig) agus "deich", agus ciallaíonn sé go bhfuil cúig rud déag i gceist. Cén fáth cúig déag, nuair atá dhá sheachtain, nó ceithre lá déag, i gcoicís? Ní laethanta a bhí i gceist ó thús, is dócha, ach oícheanta: 14 lá agus na 15 oíche a ghabhann leo. Deirtear go ndéanadh na Ceiltigh an t-am a chomhaireamh in oícheanta seachas i laethanta, agus tugann an focal Breatnaise "pythefnos" (= coicís, ach "15 oíche" an chiall bhunúsach atá leis) tacaíocht don teoiric seo. Is suimiúil an rud é freisin go bhfuil an uimhir 15 le fáil san fhocal a chiallaíonn "coicís" i nGaeilge na hAlban: "cola-deug", ó "còig là deug".

Tháinig "cúig" ("cóic" i Sean-Ghaeilge) chomh maith leis an bhfocal Breatnaise "pump" ó *kwinkwe (Comh-Cheiltis), a tháinig ó *penkwe (Ind-Eorpais). Tháinig "deich" ó *dekem (Comh-Cheiltis), ó *dekm (Ind-Eorpais).

Siar go dtí STAIR AN FHOCAIL