Gaeilge

Samhlaidhean

Cho aineolach ri eilid nam beann

Cho amh ri taois

Cho an-fhoisneach ri circ air greideal

Cho aosda ris na bruthaichean

Cho aotrom ri ceum na h-òige
Cho aotrom ri iteag
Cho aotrom ri oiteag nam beann

Cho àrd ri dà aid
Cho àrd ri na nèimh
Cho àrd ris an spàrr-ghaoithe
Cho àrd ri sròn nan uaislean
Cho àrd ri stiopal
Cho àrd ri tùr Bhabilon

Cho at ri losgann as t-fhoghar

Cho bàn ris an liadhaig

Cho beag ri dreathan-donn
Cho beag ri troich

Cho beò ri easaig
Cho beò ri eun

Cho biadhta ri broc

Cho bìdh ri uan
Cho bìdh ri luchaig

Cho binn ri smeòraich air geug

Cho bìth ri uan

Cho blasda gus itheadh tu do mheòran às an déidh

Cho blàth ri bainne
Cho blàth is gum bi a’ ghrian a’ briseadh nan cloch
Cho blàth ri teine mònach
Cho blàth 's cofhurtail ri ugh ann an tòn na circe

Cho bochd ris a’ chirc
Cho bochd ri dìol-dèirce
Cho bochd ri luch-eaglais
Cho bochd ri radan eaglais

Cho bodhar ri cloich
Cho bodhar ri gobhar ’san fhoghar
Cho bodhar ri stalla
Cho bodhar ris an talamh
Cho bodhar ri tòin poite

Cho bog ri ìm

Cho borb ri madadh-allaidh

Cho bras ris an fhùdar

Cho bruidhinneach ri bana-cheàrd

Cho breugach ri ceàrd
Cho breugach ris an t-Sàtan
Cho breugach ri Tom Pepper

Cho breun ri saobhaidh an t-sionnaich

Cho brodail ris a’ mhac-mhallachd

Cho buidhe ri buidheagan
Cho buidhe ri dìthean
Cho buidhe ri sòbhrag

Cho cabach ri ceàrd

Cho cam ri iomaire an amadain
Cho cam ri d’uilinn

Cho caochlach ri mnaoi

Cho caoin ri clàrsaich

Cho caol ri bior
Cho caol ri clobha
Cho caol ri cuip
Cho caol ri feàrsaid
Cho caol ri stamh
Cho caol ri suidse

Cho carach ri MacChrùislig
Cho carach ris a’ mhadadh ruadh

Cho casta ri adharc a' ghobhar

Cho ceangailte is tha bàirneach ris an lic

Cho ceart ri ceart

Cho ciallach ri cnoc

Cho cinnteach ris a’ bhàs
Cho cinnteach ri earr na smeòirn
Cho cinnteach ri tìm

Cho cnapte ri gràineig

Cho còir ris an fhaoileig
Cho còir ri làimh dheis a’ Choimrich
Cho còir ris an òr

Cho coltach ris an dà sgadan
Cho coltach ri chéile ri dà sgadan

Cho corrach ri ugh air droil

Cho crosta ri cat-fiadhaich
Cho crosta ris an dris
Cho crosta ris an fhùdar
Cho crosta ris an t-Sàtan
Cho crosta ri seann-chù

Cho cruaidh ris na clachan
Cho cruaidh ri iarann
Cho cruaidh ri spor
Cho cruaidh ris an t-stàilinn

Cho cruinn ri gealach an abachaidh
Cho cruinn ri mult
Cho cruinn ri put

Cho cuimseach làmh ri Connlach

Cho cuiseach ri cnoc

Cho cùbhraidh ri ùbhlan a' ghàrraidh air drilleachan cuirteil

Cho daingean ris a chreig

Cho dall ri dallaig
Cho dall ri damh ann an ceò

Cho daor ris an aran-mhilis
Cho daor ris an t-salann Spainnteach
Cho daor ris an uisge beatha

Cho dearg ris an fhuil

Cho deilgneach ri gràineig

Cho dìomhain ri damh san eadar-thràth
Cho dìomhain ri lùdag a' phìobaire

Cho dìonach ri botal

Cho dìreach ri saighdear
Cho dìreach ris an t-saighid

Cho disear ri cat-grìosaich

Cho daor ris an uisge-beatha

Cho dlùth ri truaill do chlaidheimh

Cho dorcha ris a’ bhìth
Cho dorch ri maodal a' mhairt dhuinn
Cho dorcha ris an teàrr

Cho dubh ris an atharnach
Cho dubh ris a’ bhìth
Cho dubh ri mo bhonn-dubh
Cho dubh ri cabar-sùithe
Cho dubh ri cùl an teine
Cho dubh ris an Donas
Cho dubh ris an daolaig
Cho dubh ri finiche
Cho dubh ri fitheach
Cho dubh ris a’ ghual
Cho dubh ri iteagan an fhithich
Cho dubh ri sgiath-fhaochaig
Cho dubh ris an t-sùith
Cho dubh ris an tearr
Cho dubh ri tòin na poite
Cho dubh ri uaidh a’ chèird

Cho dudach ri circ

Cho dùinte ri creachan na mara
Cho dùinte ri glasan a’ phrìosain
Cho dùinte ri leabhar

Cho earbsach ris a’ ghlais

Cho éibhinn ri dà sgadan

Cho eòlach ri radan air gach cùil

Cho fada ri crann soithich
Cho fada ri freastal
Cho fada ri searmoin an t-sagairt

Cho fada sa cheann is a bha Fionn anns na casan

Cho fada is a bhios muir a' bualadh ri lic
Cho fada ri crann soithich
Cho fada ri Fìobha
Cho fada ri Là na Sàbaid fliuch

Cho faicsinneach ri làr a' mheadhan-latha

Cho faiteach ri coinean

Cho fallain ri fiadh
Cho fallain ris a’ bhradan
Cho falainn ris a’ bhreac

Cho faoin ri na faoileagan
Cho faoin ri faoileag ann an Ach (An t-Achach Mór, fada bhon mhuir)

Cho farsaing ris a’ chuan

Cho fiadhaich ri broc ann an seann-ghàrradh

Cho fialaidh ris na faoileagan

Cho fileanta ri bàrd

Cho fìrinneach ris a’ Bhioball

Cho fliuch ris a’ chù
Cho fliuch ri iasg
Cho fliuch ri sgarbh

Cho foighidneach ri cat
Cho foighidneach ri Iòb

Cho follaiseach ri gathan na gréine

Cho fuar ris a’ bhàs
Cho fuar ri màthair a’ ghobha
Cho fuar ris a’ phuinnsean
Cho fuar ris an uaimh

Cho gann ri dearcagan san Bhealltainn

Cho garbh ri craiceann seann-daraich
Cho garbh ri earball a’ chapaill bhàin
Cho garg ris an leómhainn

Cho geal ris an anart
Cho geal ris an chanach
Cho geal ri canach an t-sléibhe
Cho geal ris a’ chnàimh
Cho geal ri corp
Cho geal ri gruth
Cho geal ris an t-sneachda
Cho geal ri sneachd na h-aon oidhche
Cho geal ri tasdan

Cho geur ri bó mhaol
Cho geur ris an lannsa
Cho geur ri sùgh nan sealbhag
Cho geur ri sùil gobhair

Cho gibeach ri gobhar

Cho glan ri airgead beò
Cho glan ris a’ bhean-nighe
Cho glan ri cogais sagairt
Cho glan ri daoimean
Cho glan ris an eala bhàin
Cho glan ris an fhìrinn
Cho glan ris an òr
Cho glan ri prìne
Cho glan ris an t-sia sgillinn
Cho glan ri sneachd oidhche
Cho glan ri tastan ùr
Cho glan ri ubhal

Cho glas ri càl Obar Dheathain

Cho gleusta ri sionnach

Cho glic ri bàrd
Cho glic ri cnoc
Cho glic ri sagart agus eallach leabhraichean air
Cho glic ri Solamh
Cho glic rium fhéin

Cho gnù ri broc

Cho gòrach ri bogsa losgann
Cho gòrach ri na h-eòin
Cho gòrach ris an fhaoileig

Cho gorm ris an adhair
Cho gorm ri càl
Cho gorm ris an fheur
Cho gorm ris a’ mhuir
Cho gorm ri do shùil

Cho grad ri feòragan Céitein

Cho grinn ri sagart aig aifreann

Cho gruamach ri madainn Diluain

Cho guanach ri bualtan-buidhe an oidhche oiteagagach

Cho iongantach ri sneachd dearg

Cho lag ris a’ chuileig
Cho lag ris an fheur

Cho làidir ri casan eich
Cho làidir ri Cù-Chulainn
Cho làidir ris an darach
Cho làidir ris an each
Cho làidir ri seachdnar

Cho làn ri buta
Cho làn ri cliabh maoraich
Cho làn ri cnò
Cho làn ri ugh

Cho leathann ri ceann na bàthcha

Cho leisg ris a’ chadalan-tràghad
Cho leisg ri cù na sitig
Cho leisg ri seann chù

Cho leòmach ris an aon fhaoileag a bha air taobh Chaoil Muile
Cho leòmach ri dà-bhliadhnach cait

Cho lìonmhor ri sligean a’ chladaich

Cho lom ri bòrd
Cho lom ri gèadh spìonta
Cho lom ri òigh

Cho luath ris an aigne
Cho luath ri aigne nam baoth
Cho luath ri aigne nam ban baoth
Cho luath ri beithir
Cho luath ris a’ bhrìdean air an tràigh
Cho luath ri boc-earba
Cho luath ris an dealanach
Cho luath ris an earb
Cho luath ri fear na droch mnatha air a’ mhachaire Uibhisteach
Cho luath ris a’ ghaoith
Cho luath ris a’ ghaoith luaith Mhàirt
Cho luath ri geàrr
Cho luath ri gille-mirein
Cho luath ri peilear
Cho luath ri rionnach a' chuain
Cho luath ri seabhag
Cho luath ri steud

Cho maiseach ris a’ ghréin

Cho mall ri seilcheig

Cho maol ri ball iomain
Cho maol ri bois
Cho maol ri òrd
Cho maol ri turneip
Cho maol ri ugh

Cho marbh ris a’ bhàs
Cho marbh ri cloich
Cho marbh ri sgadan
Cho marbh ri sgadan a bhiodh bliadhna air an fharadh
Cho marbh ri sgadan a bhiodh oidhche ann an salann
Cho marbh ri sgait

Cho mear ri ceann siomain ré latha gaoithe
Cho mear ri piseag

Cho milis ri mil
Cho milis ris an t-siùcar

Cho mì-mhodhail ri ceàrd
Cho mì-mhodhail ris a’ chù
Cho mì-mhodhail ri còin a’ Bhac
Cho mì-mhodhail ri isean a’ ceàird

Cho mìn ri gruaidh caileige
Cho mìn ri miniceann
Cho mìn ri sìoda

Cho mireagach ri uan

Cho modhail ri bean a’ mhinisteir

Cho mór ri beinn

Cho mór aig a chéile ri bó 's prabag
Cho mór aig a chéile ri dà cheann eich

Cho mosach ris a’ chù
Cho mosach ri na glasan

Cho neo-bhlasta ri sgaot
Cho neo-bhlasta ri sgaothan

Cho neoichiontach ri leanaban

Cho nimheil ri nathair

Cho onorach ris a’ ghlas

Cho pailt ri cleiteagan sneachd
Cho pailt ri clachan beaga maola air an tràigh
Cho pailt ri meanbh-chuileagan as t-fhoghar

Cho pròiseil ris a’ Mhac-Mhallachd

Cho rag ri bòrd
Cho rag ris an Donas
Cho rag ris a’ Mhac-Mhallachd

Cho reamhar ri marag
Cho reamhar ri muic bhiadhta
Cho reamhar ri ròn
Cho reamhar ri uircean

Cho réidh ri dà cheann-eich
Cho réidh ri uaireadair

Cho righinn ris a’ bhìth
Cho righinn ri bod sagairt
Cho righinn ri bòrd
Cho righinn ri cac ann am plangaid
Cho righinn ri cat
Cho righinn ris an dallag
Cho righinn ri gad seilich
Cho righinn ri pìos leathrach
Cho righinn ri ròn

Cho saillte ris a’ mhuir

Cho salach ris a’ chù
Cho salach ris a’ ghual
Cho salach ris a’ mhuc
Cho salach ris a’ pholl
Cho salach ris an t-sitig

Cho sàmhach ri cearban-gréine
Cho samhach ri luch eaglais

Cho saor ri eun air an sgéith

Cho saorsail ri eun air an sgéith

Cho sean ri ceann nam beann
Cho sean ris a’ cheò
Cho sean ri ceò nam beann
Cho sean ris a’ chrotal
Cho sean ri Metusila

Cho searbh ris a’ chuilc
Cho searbh ris an fhìrinn
Cho searbh ri sùgh an trì-bhilich

Cho seasgair ri luich ann an cruaich

Cho seòlta ris a’ mhadadh ruadh
Cho seòlta ri sionnach

Cho sgiobalta ris a’ chat

Cho sgìth ri cù
Cho sgìth ri seann each

Cho sgìth dheth is a bha an gobha dh’a mhàthair
Cho sgìth is a bha an gobha dh’a mhàthair nuair a thiodhlaic e seachd uairean i

Cho sgrìobach ri dris

Cho siogada sinn-seanaireach ri sionnach na Maoile

Cho siùlach ri seann chullach

Cho slàn ri breac
Cho slàn ri bradan glan an t-sàil

Cho slaodach ri seilcheig

Cho sleamhainn ri botal
Cho sleamhainn ri deigh
Cho sleamhainn ri easgann
Cho sleamhainn ri glainneachan

Cho slìom ri sgiath an fhithich

Cho socair ri leabaidh itean

Cho soilleir ri gathan na gréine
Cho soilleir ris an latha
Cho soilleir ri tràth-neòin air Latha GhilleEathain

Cho solt ris an uan

Cho sona ri bròig
Cho sona ri caimeanach an t-sruth
Cho sona ri crodh an taoibh siar
Cho sona ri cuthag ann an nead a coimhearsnaich
Cho sona ri crodh an Taobh Siar
Cho sona ri luch ann an lofa
Cho sona ri óthaisg
Cho sona ris an rìgh

Cho spaideil ri seilcheig

Cho sùbailte ri feòraig
Cho sùbailte ri càrnaig

Cho sunndach ri fiadh

Cho tana ri abhlan
Cho tana ri pàipear
Cho tana ri sreathan
Cho tana ri taghan

Cho teann ri bàirneach air sgeir

Cho teth ris an donas
Cho teth ris an éibhleig
Cho teth ris an éibhinn
Cho teth ri gaol-greusaiche
Cho teth ri gaol seòladair
Cho teth ri gaol tàilleir
Cho teth ri gaol trusdaire
Cho teth ris an teine

Cho tiamhaidh ri gàir a' Chuain Siar

Cho tinn ri cù

Cho tioram ri arc
Cho tioram ri clàr-buideal
Cho tioram ri éibhleig
Cho tioram ri seiche
Cho tioram ris an spìon
Cho tioram ri spong
Cho tioram ri stamh

Cho tiugh ri cluais laoigh
Cho tiugh ri cluas an laoigh

Cho tollach ri rideil

Cho trang ri triùir ann an leapaidh

Cho toilichte ri luch ann an lofa

Cho toinnte ri teòm an t-sionnaich

Cho trom ri dà bholla mhìne
Cho trom ris an luaidh

Cho umhal ri luch fo spòig cait
Cho umhal ri luch fo spòg a’ chait

Thàinig cuid de na samhlaidhean seo thuas bho Sheonag Barbour (Seonag Dhòmhnallach) à Stafainn san Eilean Sgitheanach nuair a bha i ag obair aig Sabhal Mór Ostaig. Thàinig cuid mhór eile bho a bràthair Ailig Bhaltois. Buidheachas do Alasdair “Falt Fada” MacCaluim airson cuid eile dhiubh. Thàinig cuid eile bho Fhaclair nan Gnàthasan Cainnte agus am Faclair Beag aig Akerbeltz.

Rann nan samhlaidhean

Cho fliuch ri iasg — Cho tioram ri seich,
Cho beò ri eun — Cho marhh ri cloich;

Cho brisg ri glaine — Cho righinn ri teud,
Cho mall ri seilcheig — Cho luath ri steud;

Cho làidir ri each — Cho lag ri caot,
Cho milis ri siùcar — Cho neo-bhlasd ri sgaot;

Cho geal ri lili — Cho dubh ri sùith,
Cho mear ri piseig — Cho tinn ri cù;

Cho dòmhail ri peatraid — Cho sùmhail ri sgadan,
Cho reamhar ri muic — Cho bochd ri radan;

Cho dìreach ri saighid — Cho cam ri bògha,
Cho bàn ri léine — Cho dubh ri gobha;

Cho carrach ri creig — Cho lom ri bòrd,
Cho geur ri sgian — Cho maol ri òrd;

Cho cruaidh ri spor — Cho bog ri ìm,
Cho luaineach ri sìd’ — Cho cinnteach ri tìm;

Cho fìor ris an t-Soisgeul — Cho fealls’ ris an duine,
Cho caochlach ri mnaoi — Cho deimhin ri gunna;

Cho teth ri àmhainn — Cho fuar ri sneachd,
Cho lag ri cuileig — Cho laidir ri seachd;

Cho aotrom ri it’ — Cho trom ri luaidh,
Cho glas ri feur — Cho ruadh ri luaith;

Cho mall ri as’ — Cho bras ri tuil,
Cho geal ri latha — Cho dearg ri fuil;

Cho garbh ri ròcas — Cho binn ri bàird,
Le mìl’ samhl’ eile riu’ so ann an càird.

Bho An Gaidheal, 1876, td.138


Samhlaidhean sa Ghàidhlig Éireannaich

Gàidhlig agus Gaeilge taobh ri taobh

2015-04-27 CPD