Gaeloiliúint agus Oideachas lán-Ghaeilge

Cúlra

Tá GAELOILIÚINT ag feidhmiú sna Sé Chontae, dála GAELSCOILEANNA ó dheas, ag comhordú na scoileanna gaelacha agus ag tabhairt spreagtha, misnigh, treorach agus comhairle do na pobail éagsúla atá ag obair iontu.

Níl Roinn Oideachais na Sé Chontae ar dhóigh ar bith báúil le fás na Gaelscolaíochta abhus. Is ar éigean a aithníonn siad a leithéid bheith ann. Níorbh fholáir dóibh géilleadh don chéad scoil, Bunscoil Phobal Feirste, mar gheall ar bhrú polaitiúil i ndiaidh trí bliana déag de streachailt agus d'obair dheonach. Diaidh ar ndiaidh, tá siad ag tabhairt faoi deara nach bhfuil an feiniméan oideachais agus athréimnithe seo chun stopadh ach níor athraíodh a bpolasaithe mórán ina aineoinn sin.

Níl aird ag Rialtas na Breataine ar riachtanais Ghaeilge sa Stát seo- tá an Bhreatnais níos tábhachtaí, más fíor, le freastal ar chúrsa oiliúna anseo!! Feictear an dóigh ar mhaoinigh Rialtas na Breataine scoileanna Breatnaise dara leibhéil nuair a bhí siad beag agus ag tosú. Anseo b'éigean don chéad iarbhunscoil Ghaeilge sna Sé Chontae, Meánscoil Feirste, cás cúirte a ghlacadh chun na hEorpa in éadan Rialtas na Breataine. Léiríodh solúbthacht sna cúrsaí aitheantais sa Bhreatain Bheag agus maoiníodh scoileanna ón chéad lá riamh a bhí chomh beag le Meánscoil Feirste. Diúltaíonn an Stát céanna aon aitheantas a thabhairt do Mheánscoil Feirste i ndiaidh 4 bliana.

Tá cúig bhunscoil Ghaeilge aitheanta agus maoinithe faoi láthair ag na húdaráis ó thuaidh,ceann acu ina saitilít agus ceann eile ina sruth. Ní hamhlaidh do na cinn eile agus tá raidhse díobh ann.

Aige seo thíos liosta de na scoileanna atá ann faoi láthair nach bhfuil maoinithe agus meastachán garbh de na riachtanais airgeadais atá orthu. Le cuidiú Dé, beidh do Roinn in inmhe tarrtháil éigin, más beag féin é, a thabhairt ar na pobail seo agus beagán den ualach airgeadais a bhaint díobh.

Ainm                      Bunaithe  Daltaí  Múinteoirí  Airgead ag dul dóibh

Meánscoil Feirste               1991       95        8l & 8p      £220, 000 + cóiríocht
Bunscoil an tSléibhe Dhuibh     1993       12        2l           £28, 000 + cóiríocht
+ Naí-ionad an tSléibhe Dhuibh  1994       17        1l & 2p      £10,000 + cóiríocht
+ Naíonra Bharr an Chluanaí     1988       13        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht 
+ Naíonra na Móna               1990       13        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht
Bunscoil Bheann Mhadagáin       1994       10        2l & 1p      £35,000 + cóiríocht
+ Naí-ionad Bheann Mhadagáin    1994       14        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht.
Naíscoil Ard Eoin               1984       10        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht
Naíscoil an Lóiste Úir          1989       10        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht
Naíscoil an Droichid            1990       10        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht
Naíscoil na Fuiseoige           1987       14        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht
Naíscoil Dhún Láthaí            1995       15        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht
Naíscoil Dhún Pádraig           1995       15        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht
Naíscoil Phort an Dúnáin        1995       10        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht
Naíscoil Bhreandáin             1970       50        2l & 2p      £15, 000 + cóiríocht
+Naí-ionad Bhreandáin           1985       50        2l & 2p      £15, 000 + cóiríocht
Naíscoil na bhFál               1985       40        2l & 2p      £15, 000 + cóiríocht
+Naí- ionad na bhFál            1991       40        2l & 2p      £15, 000 + cóiríocht
Bunscoil an Iúir                1987       32        3l & 1p      £68, 000 + cóiríocht
+ Naíscoil an Iúir              1987       26        2l           £10,000 + cóiríocht
Meánscoil Dhoire                1994       14        2l & 4p      £45,000 + cóiríocht
Bunscoil Luraigh                1993       8         1l           £16,000 + cóiríocht
+ Naíscoil Charn Tóchair        1992       5         1l           £5,000 + cóiríocht
+ Naíscoil Luraigh              1994       4         1l           £5,000 + cóiríocht
Naíscoil Ard Mhacha             1989       24        1l           £5,000 + cóiríocht
Naíscoil na Rinne               1985       18        2l & 1p      £12,500 + cóiríocht
Naíscoil Cholm Cille            1987       14        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht
Naíscoil Ros an Bhile           1988       21        2l & 1p      £12,500+ cóiríocht
Naíscoil an tSratha Báin        1994       12        1l & 1p      £7,500 + cóiríocht
+ (Bunscoil an tSratha Báin     1996       8         1l           £15,000+ cóiríocht)
Naíscoil Uí Néill               1994       30        2l + 1p      £12,500 + cóiríocht
+ Bunscoil Uí Néill             1995       12        1l           £20,000 + cóiríocht
 
Iomlán:                              768     92          £662, 500 + cóiríocht

Bunaidhmeanna

Is iad bunaidhmeanna na heagraíochta seo, GAELOILIÚINT: comhordú a chur ar na tionscnaimh oideachais lán-Ghaeilge uilig atá sna Sé Chontae, tacú ar gach dóigh fhéideartha le grúpa ar bith atá ag iarraidh tionscnamh úr a thosú, feidhmiú go ginearálta mar scáthghrúpa agus mar urlabhraí don oideachas agus don oiliúint ghaelach faoi mar atá GAELSCOILEANNA a dhéanamh ó dheas.

Cuspóirí na hEagraíochta

1. Deis a thabhairt do dhaoine aithne cheart a chur ar a chéile agus comhaidhmeanna a bhaint amach.
2. Deis a thabhairt do mhúinteoirí taithí agus eolas a roinnt ar a chéile.
3. Deis a thabhairt do thuismitheoirí ionchur bheith acu in oiliúint a gcuid páistí.
4. Leanúnachas áirithe oideachais a chinntiú ó naíscoil go bunscoil go hiar-bhunscoil.
5. Comhordú bheith ann idir scoileanna maidir le haidhmeanna, le cuspóirí, le polasaí agus le modhanna teagaisc.
6. Aitheantas oifigiúil rialtais a bhaint amach do gach scoil lán-Ghaeilge.
7. Foinsí comónta fónta maoinithe a aimsiú do na scoileanna lán-Ghaeilge.
8. Plé leis an Roinn Oideachais agus le polaiteoirí d'fhonn polasaithe a chur in oiriúint dár riachtanais agus d'fhonn dearcadh fabhrach a chothú i dtaobh na scolaíochta Gaeilge.
9. Tacaíocht agus comhairle a chur ar fáil do scoileanna agus do ghrúpaí ar mian leo scoil a thosú.
10. Áiseanna teagaisc a mholadh do na scoileanna de réir mar a fhoilsítear iad agus corás níos sásúla foilsitheoireachta a oibriú amach do na scoileanna.
11. Laethanta inseirbhíse a fhiosrú agus a shocrú do na múinteoirí sna scoileanna lán-Ghaeilge.
12. Daoine a choinneáil ar an eolas faoi imeachtaí áitiúla agus náisiúnta a bhfuil tábhacht leo.
13. An pobal trí chéile a chur ar an eolas faoi na scoileanna lán-Ghaeilge agus faoin¼a thábhachtaí agus a thairbhí leo.
14. Nasc buan bheith idir na scoileanna abhus agus na scoileanna sna Sé Chontae Fichead.
15. Nasc bheith idir na scoileanna lán-Ghaeilge agus a macasamhla i dtíortha eile.

Struchtúr na hEagraíochta

Tá faoi láthair triúr ar cheathrar lárnach Gaeloiliúint, eadhon an Cathaoirleach, an Rúnaí, an Cisteoir agus an tOifigeach Forbartha. Reáchtáiltear cruinnithe ar bhonn míosúil ag ionaid éagsúla ar fud na Sé Chontae agus pléitear ábhair a bhaineann go dlúth le cás na scoileanna. Tá idir naíscoileanna, bhunscoileanna agus mheánscoileanna cláraithe linn mar bhaill maille le daoine aonair agus dreamanna neamhspleácha ar suim leo ár gcuspóirí. Seoltar nuachtlitir chuig na baill go léir á gcoinneáil ar an eolas faoi imeachtaí na scoileanna agus faoi fhorbairt na heagraíochta.

1. Bunaidhm an oideachais lán-Ghaeilge

Oideachas lán-Ghaeilge a chur ar fáil do na páistí uilig sna Sé Chontae ar mian lena gcuid tuismitheoirí tairbhe a bhaint as agus é a chur ar fáil do gach aicme den phobal.

2. Cuspóirí an oideachais lán-Ghaeilge

Teangeolaíoch

Páistí a oiliuint leis an Ghaeilge a úsáid go líofa agus le héifeacht.

Oideachasúil

A chinntiú go mbaineann páistí i scoileanna lán-Ghaeilge na gnáthbhuntáistí as a gcuid oideachais, i dtaca lena bhforbairt shóisialta, intinneach, mhothúchánach, intleachtúil, aestéitiúil, spioradálta agus ghairmiúil.

Meon a chruthú taobh istigh de na scoileanna a sholáthraíonn oideachas lán-Ghaeilge sa dóigh go n-aithneoidh na páistí go bhfuil an teanga lán brí agus tábhachta.

Cultúrtha

Aird, meas agus eolas ar fhiúntas a n-oidhreachta cultúrtha agus teangeolaíche a chothú sna páistí.

Sóisialta

Tuismitheoirí a thabhairt isteach mar phairtnéiri tábhachtacha in oideachas a gcuid páistí agus úsáid na Gaeilge a spreagadh i measc na gclann a bhfreastlaíonn a gcuid páistí ar scoileanna lán-Ghaeilge.

Cuidiú le páistí agus lena dteaghlaigh cur le forbairt infrastruchtúr sóisialta an phobail ghaelaigh.

3. Spriocanna pleanála

A. An staid faoi láthair

Líon na ndaltaí

Faoi láthair tá c.1070 páiste atá ag fáil bun- nó meánoideachas lán-Ghaeilge sna Sé Chontae.

Líon agus méid na scoileanna            1995/96       1996/97
 
Bunscoil Phobal Feirste                  - 350          350
Gaelscoil Bhaile Stí1                    - 224          270
Gaelscoil na bhFál                       - 190          220
Bunscoil an Iúir                         - 40           54
Bunscoil na Fuiseoige                    - 33           55
Bunscoil an tSléibhe Dhuibh              - 28           54 
Bunscoil Luraigh                         - 8            15  
Bunscoil Bheann Mhadagáin                - 21           41
Bunscoil Uí Néill                        - 8            28
Bunscoil Ard Mhacha                      - 9            19
Meánscoil Feirste                        - 135          190
Meánscoil Dhoire                         - 24           46