Cruinneas Gaedhilge

We are all learners when it comes to the Irish language — except for the fortunate inheritors of one of the continuous native-speaking traditions (if they haven't had it undone by their schooling in Standard Irish).

Being a learner means we recognize the need to improve, and we welcome correction — at least, if it is clear what authority it is based on — because it allows us to improve. That's my view, anyway, and this advice is offered to other learners of like mind.

An duine a tharraingeas air féin "cruinneas Gaedhilge" mar ádhbhar cainnte, tá an chuma ar an scéal go bhfuil sé á chur féin ós cionn daoine eile.

Ní hé sin an rud a ba mhian liom a dhéanamh. Níl ionnam ach duine a thoisigh a dh'fhoghluim Gaedhilge agus mé in aois scoile, agus tá mo cuid lochtanna soiléir do dhuine ar bith. Ach is mithid labhairt, nó tá an t-eolas gann, agus is ar éigean atá eolas ar bith ar fagháil fá Ghaedhilg Uladh ar an aimsir seo.

Béidh cuid de na poinntí seo fíor fá chineál ar bith Gaedhilge. Ach béidh cuid eile ann a bhainfeas go speisialta le Gaedhilg Uladh. Measaim go bhfuil tóir ag Ultaigh ar Ghaedhilg Uladh. Ba mhaith liom a shílstin, dá mb'fhéidir liom castáil le mo chuid sinnsear ó chupla céad bliadhain ó shoin, go dtuigfinn a gcuid cainnte agus go dtuigfeadh siad-san mé. Nach sin an fáth a bhfuil suim agam sa teangaidh — cionnas gurab í a bhí ag muinntir na tíre seo agus ag mo mhuinntir féin romham.

Fonn atá orm, mar sin, cuidiú le daoine atá ag iarraidh Gaedhilg mhí-nádúrtha a sheachnadh, agus go speisialta, le daoine ar mhaith leo Gaedhilg nádúrtha Ultach a chleachtadh. An té ar mian leis fiacháil le poinnte acu seo a chur i gcleachtadh, geallaim nach rachaidh dhá nó trí laethe thart go dtiocfaidh an rud ceart 'un an bhéil aige go nádúrtha, agus is é bhéas aige as sin amach.

Is ar na scríobhnóirí agus ar na iriseoirí a bhrathann muid le deagh-Ghaedhilg nádúrtha a choinneáil ós ár gcomhair, agus cúis bhuaidheartha é a laghad acu atá in ann sin a dheánamh.  Ó n-a saothar gairmeamhail siad-san — agus chan ó bheith ag cúl-éisteacht le gnáth-chainnteoirí modhamhla — a gheibhim bunadhas adhbhar an cháinte.

Seo na príomh-phoinntí, leagtha amach ar dhóigh amháin:

Tá dóigh eile leis na poinntí seo a leagan amach. Is féidir a rádh go bhfuil seacht mór-phoinnte orthu — na seacht bpeaca marbhthacha má's maith leat — lena mbíonn deacracht ar leith ag cainnteoirí Gaedhilge taobh amuigh den Ghaeltacht — agus corr-uair taobh istigh daoithe, a bhuidheachas sin don chóras oideachais agus do na meáin.  Cleachtaidheacha iad seo atá contráilte in achan chanamhaint den teangaidh, ach tá cuid acu forleathan go fiú i measc an chuid is líomhtha den lucht foghlamtha.

Ina dhiaidh sin tá cleachtaidheachta nach réidhtigheann le Gaedhilg Uladh, ach a theagasctar go forleathan sa chúige sin féin, ina measc iad seo:


Ciarán Ó Duibhín
2007/04/12
Clár cinn / Home page / Page d'accueil / Hauptseite