Cumhang / caol / tanaidhe

Caidé mar chuirfeá síos ar bealach/sráid/casán/cabhsa nach rabh mórán farsaingí ann?
caol? tanaí? cumhang?

Go bunudhasach, théid tiubh agus tanaí le chéile, agus an rud nach dtig leis a bheith tiubh, is doiligh dó a bheith tanaí.

Théid reamhar agus caol le chéile; an rud nach dtg leis a bheith reamhar, is doiligh dó a bheith caol.

Théid leathan agus cumhang le chéile; an rud nach dtig leis a bheith leathan, is doiligh dó a bheith cumhang.

Tá rudaí beagán níos casta ná sin. Nó thig a rádh go gcialluigheann "caol" gan a bheith leathan, comh maith le gan a bheith reamhar; agus go gcialluigheann "cumhang" gan a bheith farsaing, comh maith le gan a bheith leathan.

tiubh tanaí
reamhar  
  caol
leathan  
cumhang
farsaing

Seo cupla sampla de "chumhang" sa chiall "gann i bhfarsainge":

Bhí an sean-teach pobail (an áit, teach na scoile, plochóg, botaidh) ró-chumhang ag na daoine.
Bhí an charraig ró-chumhang os a coinn le teinidh a fhadódh uirthi.
Tá an bhríste sin ró-chumhang ort.

Agus, ar ndóighe, tugadh Bord na gCeanntar Cumhang ar an "Congested Districts Board".

Agus sé rud is cumhanglach ann, áit a bhfuil easbhaidh farsaingí, go liteardha nó go fiogharamhail: bheith gaibhte sa chumhanglach (a bheith faoi bhrughadh mhór); is fairsing Dia sa chumhanglach.

Agus focal beag faoi "thanaí".  Is ionann "uisce tanaí", i dtaca le seoltóireacht de, agus uisce nach bhfuil domhan.  Agus is é an tanálacht, an áit nach bhfuil an t-uisce domhan.  Nuair a chuaidh bád i bhfostó i mBáigh na Tamhnaighe, sé dubhairt Tomás Mac Seáin leis an fhoireann: "Ná gabhaigí amach taobh Chille Cartha; gabhaigí amach taobh na Tamhnaighe, is ann is tanaidheacha."


Ciarán Ó Duibhín
2004/01/10
Clár cinn / Home page / Page d'accueil / Hauptseite