De dheas do

Cuir Gaedhilg ar: almost, nearly, close to.

Bhéarfaidh na foclóirí Béarla–Gaedhilg dúinn léithéid comhair a bheith, comhgarach do, gar do, beagnach, in aice le, láimh le; ach is annamh a thráchtfaidh siad ar cheann dena leaganacha is fóirsteanaighe — de dheas do

de dheas do áit — close to a place

Tadhg Ó Rabhartaigh: Thiar i nGleann Ceo, lch 50, líne 10
“Tá gnoithe agam-sa isteach chuig fear na maróige,” arsa Feargal, nuair a thainig siad de dheas do theach Eoin an Droichid.

Niall Ó Domhnaill: Scairt an Dúthchais, lch 184, líne 9
... nuair a tháinig sé de dheas don chnap smután a bhí ag deireadh na gcéad slat chuaidh an gháir a mhéadú agus a mhéadú imeasc na bhfear...

Niall Ó Domhnaill: Scairt an Dúthchais, lch 185, líne 1
Chualaidh an mhuinntir a tháinig de dheas dóbhtha é ag cur mallacht ar Bhuck, mallachtaí fada dúthrachtacha, agus mallachtaí caoine grádha.

Séamus 'ac Grianna: Mo Dhá Róisín, lch 3, líne 5
Do réir mar bhí sí 'teacht a dheas daobhtha bhí siad ag aithne ní b'fheárr gur choimhthightheach í.

Séamus 'ac Grianna: Le Clap-Sholus, lch 217, líne 30
Nach saoilfeadh duine, i ndeireadh mo shaoghail is mo laethe thall, gur chuma domh i bhfad uaim nó a dheas domh í.

Séamus 'ac Grianna: Faoi Chrann Smola, lch 30, líne 26
Bhí François 'na shuidhe a dheas de Mhathurin.

Séamus 'ac Grianna: Faoi Chrann Smola, lch 74, líne 14
Chuaidh Rousille thart leis an abhaill dhruidte, a dheas díthe.

Séamus 'ac Grianna: Faoi Chrann Smola, lch 130, líne 9
De réir mar bhí siad ag teacht a dheas do La Fromentiere thug Rousille fá dear an feirmeoir ag teacht chuige féin.

Séamus 'ac Grianna: Faoi Chrann Smola, lch 139, líne 15
Bhí sé cineál tostach agus díomasach go dtí seo as siocair daoine bheith a dheas daobhtha.

Séamus 'ac Grianna: Faoi Chrann Smola, lch 173, líne 2
Bhéadh an deilín ní b'fhuide b'fhéidir ach gur labhair Massonneau nuair a bhí an ceol ag teacht a dheas daobhtha.

Séamus 'ac Grianna: Faoi Chrann Smola, lch 328, líne 28
Lean sé den chanál agus níor bh'fhada go dtáinig sé a dheas de theach feirme agus gur aithin sé é ar dheánamh na ndorsach agus na bhfuinneóg a bhí fá sholuis.

Seosamh 'ac Grianna: An Grádh agus an Ghruaim, lch 31, líne 23
Nár mhaith a bhí a fhios ag Diarmaid cé a bhí ann uilig, i bhfad sul a dtáinig siad a dheas dó.

Seosamh 'ac Grianna: An Grádh agus an Ghruaim, lch 84, líne 12
Ag éirghe ar bhárr an áird bhric dó nocht ros fada fuar ós a choinne, breacaighthe le toighthibh beaga bochta a dheas dó, gan teach ná comhnaidhe thíos ar a cheann, acht cladach íseal agus feádhaim de chubhar gheal thart leis.

Seosamh 'ac Grianna: Ben-Hur, lch 191, líne 3
Ach a dheas dó a bhí an chontabhairt.

Seosamh 'ac Grianna: Ben-Hur, lch 317, líne 24
“A mhic,” arsa Baltasar, “tá gnás againn stuidéar beacht a dhéanamh ar neithibh a dheas dúinn, agus ní mó ná go spléachann muid ar neithe i bhfad uainn.

Seosamh 'ac Grianna: Ben-Hur, lch 538, líne 38
D'éirigh sé san am seo, agus shiubhail sé suas a chois na habhann, ins an dóigh a gcasfaí ar an Nasarach é a dheas don chamall.

Seosamh 'ac Grianna: Dith Céille Almayer, lch 96, líne 7
Nuair a tháinig sé a dheas dó, bheir Dain greim ar an chraoibh agus luigh sé siar agus chuir sé an curach faoi gheafta de dhuilleabhar ghlas isteach i gcaslaigh, an áit ar thuit an bruach le tuile agus a rabh lag ann.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 73:
Bhí sgaifte eile eallaigh le feiceáil againn, cuid acú a dheas dúinn agus cuid i bhfad uainn.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 130:
An chead rud, dá mba ndán agus gur mhaith le duine againn innse do'n duine eile go rabh contabhairt de dheas dó, agus a chur ar a fhaithchill, agus gan muinghín a bheith aige go rabh rudaí mar ba chosamhail daobhtha a bheith, ba é an comhartha do cheannbheart a thógáil i n-áirde díreach os cionn mhullaigh do chinn.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 181:
Chuartuigheamar áit shuaimhneach a mbainfimis faoinn ann, a dheas de'n fhairrge...

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 199:
Ní fhaca sí é go rabh sé 'e dheas go maith daoithe;

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 245:
Ón uair amháin a rachadh sé 'e dheas do'n áit thiocfadh leis a cheann a leigin le n-a chapall.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 308:
Rachaidh mé i mbannaidhe go bhfuil fear nó beirt aige a dtig leis taobhadh leó, fir a tchífeadh gaistí ar bith a d'fhéadfadh a bheith curtha 'e dheas do'n tsean-áit.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 312:
“Támuid a' teacht 'e dheas do'n bhaile anois, a Shéamuis,” arsa Starlight.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 349:
Tchífidh an tiománaidhe fear coimhthightheach 'na sheasamh roimhe, nó ar thaoibh a' bhealaigh 'e dheas dó, agus piostal aimsighthe aige air.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 353:
Lá amháin bhíomar uilig amuigh i gcuideachta, a' marcaidheacht, tráthnóna, agus tharlaigh go dtáinigeamar 'e dheas do'n chumar a dteachaidh mise agus Séamus suas ann, an áit a bhfacamar bothán a' díthreabhaigh, mar thugamar air.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 355:
Bhí sé fíor-mhaith ag sgaoileadh le rudaí a bhéadh 'e dheas dó...

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 385:
Bhí a fhios againn go rabhamar a' teacht a dheas do'n Turon,...

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 389:
Ba ghnáthach leis na mianadóirí cruinniughadh 'na sgaifte agus bruighin a thógáil i n-amannaí nuair a bhíodh dhá sgaifte fear a' troid fá aon áit amháin agus ór a' teacht aníos 'e dheas dó;

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 392:
Bhí mise agus Séamus 'e dheas daobhtha agus chonnaiceamar ar obair iad.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 404:
Shiubhaileamar caol díreach siar go teach an óstaidh — bhí sé 'e dheas do'n bhainc san am sin —

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 405:
Bainc a chreach ar neart-lá, 'e dheas do bheiric na bpéas,

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 423:
Agus dá dtéigheadh againn a ghabhail go San Francisco bhí mórán de bhailte breaghtha úra dá dtógáil 'e dheas de na Cnuic Gharbha,...

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 465:
D'imthigh siad fríd a' sgaifte arís, agus cé go rabh siad 'e dheas dúinn, ní fhaca siad rith an ama sinn.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 476:
Bhí sí 'na seasamh 'e dheas de'n táibhirne agus í ag comhrádh le leath-dhuisín daoiní i gcuideachta, mar ba ghnáthach;

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 500:
Bhí neart ama againn ar an ádhbhar go dtiocfadh linn a ghabhail trasna ráinse agus reathachtáil síos camus caoch go mbímis de dheas de'n áit a gcaithfeadh na péas a ghabhail thart nuair a rachadh siad trasna an phríomh-chamuis.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 545:
Mar sin de, chaithfeadh sé go rabh sé sin sa bhaile nó 'e dheas go maith dó.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 593:
“O! Fuaireamar 'e dheas de'n uamhaigh í agus an srian agus an diallaid uirthí.”

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 598:
Bhí fuarán 'e dheas de'n bhuailidh a reathfadh ó cheann go ceann na bliadhna.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 652:
D'fhág sin na suidheacháin gearr-fholamh, agus eadar a bheith ag éisteacht leis an cheól agus ag amharc ar na daoiní, agus a' sílstin go rabh mé arais ag obair ar an tsean-tseilbh, agus mé a' caitheamh leath-uair ag teach an damhsa, thóg mé m'umhail de'n doras go gcuala mé duine eighinteacht a' deánamh cineál de osna 'e dheas domh, agus thug mé thart mo shúil agus chonnaic mé beirt chailín 'na suidhe eadar mé 's a' doras.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 675:
Bhíomar 'e dheas do'n chrann buaidhe nuair a tháinig siad thart linn.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 675:
Tháinig siad thart linn 'e dheas dúinn.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 724:
Dubhairt sé nuair a bhéidhfeá annsin nó 'e dheas dó nach rabh mórán contabhairt' go gcuirfidhe chugat nó uait.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 743:
Nuair a thigeadh siad 'e dheas dó, ár ndóighe, léimeadh sé amach as cúl crainn nó cúl carraige agus sean-ghunna nó péire piostal leis.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 773:
“Támuid 'e dheas de'n bhaile anois,” arsa mé féin.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 776:
Ní rabh mórán faill comhráidh againn agus b'éigean dúinn coinneáil 'e dheas de chéile le comhrádh ar bith a dheánamh.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 785:
D'aithin siad uilig é nuair a tháinig sé 'e dheas daobhtha, ach níor thóg fear ar bith de na péas a ghunna le n-a stopadh.

Tadhg Ó Rabhartaigh: Thiar i nGleann Ceo, lch 63, líne 9
“Bhur n-athair agus bhur máthair, go ndéanaidh an Rí A mhaith ar na créatúir, cé aige a bhfuil a fhios nach bhfuil an bheirt aca de dheas go leor dúinn an Oidhche Nodlag seo?

de dheas do am — near a time

Domhnall 'ac Grianna: Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 800, líne 18
D'innis an ministir domh — fear ionnraice fearamhail a bhí ann — d'innis sé domh é ar eagla go rachainn ró-dheas do'n lá agus nach mbéadh faill agam mé féin a ullmhughadh fá choinne an bháis. [to leave it too late]

Séamus 'ac Grianna: Scéal Úr agus Sean-Scéal, lch 36, líne 28
Nuair a tháinig sé de dheas den am, bhí Nóra cinnte go dtiocfadh sé.

Tadhg Ó Rabhartaigh: Thiar i nGleann Ceo, lch 36, líne 23
Bhí sé de dheas go maith don chlap-sholas, nuair a chuir Conchubhar Mór agus Mártán i dtír in Inis Colmán.

Seosamh 'ac Grianna: Dochartach Dhuibhlionna, lch 30, líne 9
Chuaidh an oidhche thart go súgach greannmhar gleoráiseach go rabh sé a dheas de'n mheadhon-oidhche.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 192:
Shuidh siad agus greim láimhe acú ar a chéile go rabh sé 'e dheas de'n dó dhéag agus go dtáinig a máthair agus go dtug sí na cailíní ar shiubhal a luighe.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 214:
Tá sé 'e dheas de am dinneára, tchím.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 235:
Shuidheamar go rabh sé 'e dheas do'n mheadhon oidhche agus greim láimhe againn ar a chéile...

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 311:
Annsin, go díreach nuair a shíl mé go rabh sé 'e dheas de bhánughadh an lae, chuaidh mulcán mór trasna ar eiteógaigh thar mhullaigh ár gcinn gan tormán ar bith a dheánamh, mar bhéadh taidhbhse éin ann, agus thoisigh sé a sgreadaigh i gcrann mhór, lom, chuasach, a bhí giota beag romhainn.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 367:
Bhí sé 'e dheas do'n dó dhéag a chlog nuair a chuamar a mharcaidheacht.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 476:
Dubhairt sí go rabh sé 'e dheas de am drod, agus, i gcionn tamaill chuaidh sí fríd an áit a rabh an táibhirne, agus isteach 'un a' phárluis bhig an áit a rabh mise 'mo shuidhe.

Tadhg Ó Rabhartaigh: Mian na Marbh, lch 46, líne 19
Acht bhí a fhios ag an bheirt acú ina gcroidhe go rabh an lá dhe dheas do bhaile, a dtiocfadh orthú deireadh a chur leis an chomrádaidheacht go deó ar an tsaoghal seo.

tomhas faid — almost, nearly

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 195:
Bhí sé a dheas de dhá chéad míle ó'n áit a rabhamar.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 474:
D'imthigheadh sé san oidhche agus bhíodh 'e dheas de chéad míle siubhalta aige i dtrátha na h-uaire céadna ar maidin, an lá ar n-a bhárach.

tomhas ama

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 63:
Ocht sgór a bhí uilig ann — agus achan aois, ó mhí go dtí a dheas de bhliadhain.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 565:
Streachail sí go fiadhain fiadhta ar feadh 'e dheas de bhomaite ag iarraidh í féin a sgáthadh as a lámha...

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 640:
'e dheas de mhí go fóill aige.

tomhas airgid

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 155:
“Mharbhamar é, ar mharbh? agus capall a b'fhiú a dheas de dhá mhíle punta.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 161:
Thugamar i leath-taoibh ó'n sgaifte an chuid a ba mheasa agus a ba neamh-shuimeamhla de'n eallach, agus a' t-eallach aosta uilig, agus nuair a chunntasamar a' méid a bhí fágtha, bhí a dheas de aon chéad déag de'n chuid a b'fhearr de eallach chothuighthe againn;

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 170:
...agus má gheibh sé a dheas de'n méid is fiú é air, díolfar é.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 173:
Siortóchaidh siad na coilíneachta uilig 'á iarraidh, go h-áirid ar siocair gur díoladh ar 'e dheas de trí chéad punt é.

tomhas meadhchoin

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 293:
D'imthigh capall Shéamuis mar nach mbéadh ar a dhruim ach deich gclocha meádhchain i n-áit a dheas de chúig clocha fichead.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 388:
Bhí siad a' rádh go mb'fhiú 'e dheas de 4 phunt an t-unsa é, nó beagán beag níos lugha ná sin.

de dheas do bheith/ghabháil... — almost, nearly

Proinnsias Ó Brógáin: Eachtraí Sherlock Holmes, lch 312, líne 26
Ach bhí a rabh sa bhanc agam caithte nó de dheas dó, agus b'éigean damh mo chuid laethe saoire a chur ar gcúl.

Seosamh 'ac Grianna: Dith Céille Almayer, lch 29, líne 9
Bhí Almayer ins an spairis an t-am seo, agus é de dheas do bheith ina chodladh cheana féin.

Seosamh 'ac Grianna: Dochartach Dhuibhlionna, lch 11, líne 28
Ceannóchairí eallaigh a bhí ionnta, agus iad ar meisce ná a dheas do.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 288:
Bhí seo uilig maith go leór, dá n-éirigheadh linn; ach bhí cuid mhór le deánamh sul a mbímis 'e dheas dó, fiú amháin.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 342:
Bhí sí 'e dheas do bheith cumhduighthe ag sughchraobh agus ag planntaí féithleógacha.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 459:
Leagamar amach oibriughadh linn go mbíodh a rabh de ór sa tseilbh a bhí againn, go mbíodh sé bainte, nó 'e dheas de

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 487:
Chuaidh tú 'e dheas go maith do ghabhail go h-Ifreann agus do bhróga ort. [within an ace/a whisker of...]

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 604:
Chuaidh mé 'e dheas de a bheith 'mo sheóltóir am amháin — ar soitheach cogaidh, fosta.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 618:
Ach 'na dhiaidh sin, eadar gháiridhe a's uile b'fhurast domh aithne, cé go rabh sí a' cainnt mar sin, go rabh sí buadhartha brónach i rith an ama, ar an ádhbhar nach dtiocfadh léithe gan smaoitiughadh gur chóir dúinne gnoithe a dheánamh comh maith agus rinne Seóirse, agus go bhféadfaimis a bheith 'e dheas de fhad 'un tosaigh leis, dá mbímis ionnraice.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 652:
Shuidh mé annsin a' fanacht agus a' feitheamh agus duine i ndiaidh an duine eile a' teacht isteach, nó go rabh an halla mór 'e dheas de bheith lán.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 674:
Mar sin de, bhí compal an tomhais agus an leibheann 'e dheas de a bheith folamh, an rud a rabh sean-Jacob a' dúil leis.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 823:
Bhí mé mar bhéadh dhá shaoghal agam; an sean-saoghal — agus annsin tamall a bhí mé marbh nó 'e dheas dó — agus a' saoghal úr seo.

Tadhg Ó Rabhartaigh: Mian na Marbh, lch 161:
“Is beag a shíl sé ar maidin indiu go rabh sé comh deas seo do'n bhás.”

Tadhg Ó Rabhartaigh: Mian na Marbh, lch 175:
Ní rabh aon duine sa teach nach rabh truaighe aige dó an uair a chonnaic siad comh buadhartha agus bhí sé agus comh deas agus a chuaidh sé féin do'n bhás.

eile

Seosamh 'ac Grianna: An Grádh agus an Ghruaim, lch 97, líne 27
“Thaobhfainn mo shaidhbhreas le Mac Suibhne,” arsa Conn Ó Domhnaill, nó fear a bhí ann a rabh an focal a dheas den chroidhe aige.

Seosamh 'ac Grianna: Pádraic Ó Conaire agus Aistí Eile, lch 101, líne 14
Is dóigh liom go rabh Domhnall Ó Corcordha a dheas do'n fhírinne ar dhóigh nár shamhail sé ar chor ar bith.

Seosamh 'ac Grianna: Pádraic Ó Conaire agus Aistí Eile, lch 121, líne 17
Níor ghlac go h-iomlán; bhí an brón i gcomhnaidhe a dheas do'n gháire aige, bhí cuimhne ar fad aige ar an bheatha mhaith a d'fhéadfadh sé a chaitheamh.

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 485:
...deireadh mo mháthair go rabh an deór 'e dheas de'n tsúil aige, agus ariamh nó go rabh sé i mbun a mhéide, chuirfeadh rud beag dá laighead é, chuirfeadh sé a chaoineadh é.

amharc/radharc de dheas duit — short-sighted

Seaghán 'ac Meanman: Crathadh an Phocáin, lch 84, líne 37
“An radharc de dheas duit atá agat, a Nábla, nuair nach bhfeiceann tú go bhfuil fuigheall bolgaighe ins an áit ar chóir do na rósa a bheith?”

Seaghán 'ac Meanman: Crathadh an Phocáin, lch 90, líne 19
Amharc dhe dheas dó a bhí ag Seán agus ní thug sé fá dear' na coinnle a bhí ar shúile a dhearbhráthar nó an deirge a tháinig i n-a aghaidh.

scaoileadh de dheas duit — at close range

Gadaidheacht le Láimh Láidir, lch 237:
...cuiridh siad barraidheacht púdair i gcomhnuidhe ionntú fá choinne sgaoileadh 'e dheas duit


Ciarán Ó Duibhín
2007/01/07
Clár cinn / Home page / Page d'accueil / Hauptseite