Freastail

Seo focal eile a mbaintear barraidheacht úsáide as in ár measc-inne, lucht foghlama na teangtha, agus an úsáid mhí-cheart go minic, nuair a ghlactar leis mar fhocal a dtig leat a tharraingt ort i gcomhnaí san áit a déarfá "attend" i mBéarla.

Bíonn páistí ag freastal ar an scoil, daoine cráibhtheacha ag freastal ar na sacraimintí, daoine móra ag freastal ar chruinnightheacha, daoine uaisle ag freastal ar dhinnéaracha móra, agus a lán eile.  Ach an bhfuil na rudaí seo uilig cosamhail lena chéile, agus an é freastal an focal ceart in achan chás?

Sílim féin go mbíonn seirbhís nó obair i gceist le freastal.  Thiocfadh le doctúir freastal a dheánamh ar a chuid othar, nó thiocfadh le freastalaidhe(!) freastal a dheánamh ar dhaoine ocracha i mbialainn.  Ar an dóigh chéanna, cheadóchainn go mbíonn páistí ag freastal ar scoil, nó chan lena ndeoin a mbíonn siad ann.  Agus thiocfadh le daoine freastal a dheánamh ar Aifreann nó ar an sacraimintí, nó tá seirbhís agus umhlaidheacht i gceist annsin fosta.

Níl mé comh cinnte fá dhaoine bheith ag freastal ar chruinnightheacha.  B'fhéidir go n-abróchainn go mbíonn daoine ag freastal ar chruinniú coiste.  Nó, i gcás cruinnightheacha poiblí, go mbíonn na cainnteoirí á dheánamh, ach, i dtaca lena lucht éisteachta de, b'fhéidir nach le fonn díograis a mbíonn cuid aca-san i láthair.  Agus sin a déarfainn fá dtaobh daobtha-san: go rabh siad i láthair.

Agus nuair is caitheamh aimsire amach is amach atá i gceist, ní dóigh liom go bhfóireann an focal "freastal" ar chor ar bith.  Ní bhíonn daoine ag freastal ar chuirm cheoil, dar liom, ach b'fhéidir na ceoltóirí.  Agus nuair a deir cara liom gur "fhreastal sé ar dhinnéar aréir" ní bhíonn fhios agam cé acu a bhí sé ina shuidhe ag ithe ann, nó ina rith thart ag coinneáil bídh leis an mhuinntir a bhí ag ithe.  Do réir ceart na teangtha, sílim gurab é an dara ciall a chuireann an focal in umhail.

Rud beag eile a bhfuil baint ar éigean aige leis an adhbhar seo: an dá fhocal sin a chluintear go minic i gcomhthéacs na scoile: "attendance" agus "punctuality". "Freastal" agus "poncúlacht" a gheobhfar ins an fhoclóir, ach b'fhearr liom féin "láithreacht" (a bheith i láthair) agus "tráthúlacht" (a bheith in am agus i dtráth).


Ciarán Ó Duibhín
2002/10/15
Clár cinn / Home page / Page d'accueil / Hauptseite