Ná agus nó

Is iomaí rud a d'fhéadfaí a rádh fán phéire seo, ach bhéarfaidh muid sampla de áit amháin nach mbíonn "ná" ag an Ultach, agus áit amháin a mbíonn "nó go" aige.

Nós Muimhneach é "ná" a chur isteach ina leithéid seo de abairt:
Is é an chéad phíosa ceoil eile a bhéas againn ....
Is é an t-ainm atá ar an phíosa ceoil seo ...
Fágann an tUltach an "ná" ar lár, agus b'amhlaidh don Chéitinneach fosta.

Cuid mhór scríobhtha ag Séamus 'ac Grianna ar an phoinnte seo. Tá Liam Ó Briain, "Ar Aghaidh", Meitheamh 1941, lch 1; agus Micheál Ó Siadhail, "Modern Irish" 12.6 ar aon intinn le Mac Uí Ghrianna gur nós Muimhneach amháin é, gidh go bhfuil sé foghluimnithe ag aos óg Thír Chonaill faoi seo.


Ceist anois: caidé mar déarfá until ina leithéid seo de chás: He looked after the child until the mother recovered.

Go dtí go bhfuair sí biseach? Go bhfuair sí biseach?

Níl caill orthu sin, ach bíonn leagan eile go coitianta ag na scríobhnóirí Conallacha, agus seo mar chuir Séamus 'ac Grianna an sampla áirid sin:

Séamus 'ac Grianna: Caisleáin Óir, lch 138, líne 22
Choinnigh sé an leanbh nó go bhfuair an mháthair biseach.

Ní rachaidh muid taobh amuigh den leabhar chéanna lenár gcuid samplaí uilig.

Séamus 'ac Grianna: Caisleáin Óir, lch 36, líne 4
D'innis an t-seanbhean léithe nó go sílfeá go gcuala tú gloimneach na conairte, agus gair na laoch, agus gliogar na gclaidhmhtheach, agus díos-carnach na sleanntrach.

Séamus 'ac Grianna: Caisleáin Óir, lch 44, líne 24
“Tá,” ars an t-athair, “thíos sa t-sruthán ag deánamh stapalláin, é féin agus Babaí an toighe sin thall nó go bhfuil dath na ndaol leis an fhuacht air.”

Séamus 'ac Grianna: Caisleáin Óir, lch 130, líne 26
“'Dhonnchaidh Mhóir” ars an t-seanbhean, “ní rabh sé saor ó pheacadh agat cluasa an mhaighistir sin a líonadh nó go dtug tú air a theacht a iarraidh mná nach rabh toil aicí dó.”

Séamus 'ac Grianna: Caisleáin Óir, lch 173, líne 26
Shiubhail sé leis i n-éadán sín agus sneachta, nó go dtáinig toit agus simleóirí na cathrach ar 'amharc le coim na hoidhche.

Séamus 'ac Grianna: Caisleáin Óir, lch 200, líne 16
B'fhuide leis 'ná a shaoghal nó go labhaireadh Babaí.

Séamus 'ac Grianna: Caisleáin Óir, lch 240, líne 11
Shiubhail sé anonn go dtí an coirneál nó go dtáinig sé go dtí leacht beag de chlocha dóirlinge.


Ciarán Ó Duibhín
2005/07/10
Clár cinn / Home page / Page d'accueil / Hauptseite