Préachán agus feannóg

Deir na foclóirí gur "crow" an Béarla atá ar "préachán". Níl sin fíor. Ar scor ar bith, tá rud a thuigfeá as agus nach bhfuil fíor, gurab ionann préachán na Gaedhilge agus Corvus corone corone, an t-ainm léigheannta atá ar an "crow" sna leabharthaí.

Seo mar tá an scéal in Éirinn. Tá dhá éan againn—ceann dubh, agus ceann liath a bhfuil a chloigeann agus a chuid eiteogaí dubh: an préachán agus an fheannóg an fheannóg charrach.

Anois, má théid tú chuig na leabharthaí fá na héanacha, deir siad go bhfuil dhá chineál crow ann, an fear dubh (carrion crow, nó black crow, Corvus corone corone) agus fear liath na cloigne duibhe (grey crow, hooded crow, scald crow, Corvus corone cornix). Agus síltear gurab iad sin an préachán agus an fheannóg. Ach ní hamhlaidh atá.

Nó dearc ar seo: is ar éanacha na Breataine a chuireann na leabarthaí síos de ghnáthach, chan ar éanacha na hÉireann; agus in Éirinn, níl a leithéid de rud ann agus black crow, agus nuair nach bhfuil, ní feidir gurab eisean préachán na Gaedhilge.

Sé rud atá sa phréachán, éan dubh eile den treibh ach nach crow é, éan ar a dtugtar rook sa Bhreatain (Corvus frugilegus). B'fhéidir go dtugtar crow air seo in amannaí i mBéarla na hÉireann, ach ná glactar leis gurab é an t-ean a bheirtear crow air san leabharthaí, nó ní hé.

Mar sin, má tá tú ag iarraidh téarmaidheacht na Gaedhlige a cheangal le heolaidheacht na n-éan, ceangail an fheannóg leis an grey crowhooded crow, Corvus corone cornix, agus ceangail an préachán leis an rook, Corvus frugilegus.


Ciarán Ó Duibhín
2003/06/01
Clár cinn / Home page / Page d'accueil / Hauptseite