Stól thrí gcos

Sin an dóigh Ultach, a tugadh domh féin ar an scoil, ach mothuighim nach bhfuiltear á dheanamh sin níos mó i scoltacha Chúige Uladh. An t-aon sampla ar éirigh liom a fhagháil in "Graiméar Gaeilge na mBráithre Críostaí", is é "feirm trí bhó" (lch 35 sa tsean-eagrán; 30 san eagrán úr), Sé sin le rádh, tá "trí bhó" agat, agus cuireann tú "feirm" roimhe gan athrú ar bith a dheánamh — "feirm trí bhó".

Ach sé an leagan Ultach: "feirm thrí mbó". Agus "stól thrí gcos", "hata cheithre gcoirneál", "ar feadh chúig mbliadhan", srl. Sé sin, séimhiú ar an uimhir, agus urú ar an ainmfhocal.  Sin an nós a bhíonn ag na scríbhneoirí Conallacha ó thús go deireadh.

Agus chan ag na hUltaigh amháin.  Nach é a dubhairt an Casaideach Bán:
Bhí mé i gcoláiste go h-am mo bhearrtha
Agus ar an árd-scoil ar feadh chúig mbliadhan

Níl le deánamh againn ach cuimhniú ar an aon sampla amháin sin: "stól thrí gcos". Tá an scéal uilig le léigheamh ann.


Ciarán Ó Duibhín
2002/10/07
Clár cinn / Home page / Page d'accueil / Hauptseite